1 van jouw 5 bakjes koffie bevat sporen van pesticiden

©Candice Picard via Unsplash

Ben jij ook zo verknocht aan een kopje koffie? Helpt het je doorheen een drukke werkdag of veeleisende examenperiode? Uit een nieuw onderzoek blijkt nu echter dat het zwarte goud ook een opvallend verborgen nadeel voor onze gezondheid meedraagt.

Een op de vijf kopjes koffie bevat namelijk sporen van pesticiden die in de Europese Unie verboden zijn. Dat blijkt uit een nieuw rapport van de ngo Coffee Watch. De organisatie waarschuwt dat pesticideresiduen via de internationale koffieketen opnieuw in onze kop terechtkomen, ook al zijn veel van die stoffen in Europa zelf niet langer toegestaan.

Coffee Watch baseert zich op meer dan honderd wetenschappelijke studies en stelt dat koffieproductie in veel landen nog altijd sterk leunt op stoffen die in de EU verboden of zwaar beperkt zijn. Volgens een parallel rapport van PAN Europe komen verboden pesticiden ook in andere voedingsproducten terug op de Europese markt, en is koffie een van de sterkst getroffen categorieën. De Europese Commissie houdt intussen een databank bij met toegelaten stoffen en maximale residulimieten, maar de praktijk in productielanden verschilt sterk van de Europese regels.

Voor boeren en plantagearbeiders is het risico het grootst. Zij worden immers herhaaldelijk blootgesteld tijdens het mengen en sproeien van middelen, vaak zonder voldoende bescherming, met acute vergiftigingen als mogelijk gevolg. Op langere termijn wijst het rapport ook op een verhoogd risico op kanker, hormonale verstoringen en neurologische klachten. Ook omwonenden en lokale gemeenschappen lopen gevaar, bijvoorbeeld via vervuild water of pesticiden die wegwaaien naar nabijgelegen gronden. 

Pesticidecocktail in je kop?

Voor consumenten is het beeld minder eenduidig, maar niet geruststellend. Coffee Watch spreekt van residuen van meerdere stoffen tegelijk, waarvan het gecombineerde gezondheidseffect onvoldoende bekend is. Eerdere wetenschappelijke studies tonen wel aan dat het branden en zetten van koffie pesticiden sterk kan verminderen, maar niet altijd volledig wegneemt, vooral bij chemische stoffen die hitte beter doorstaan. Dat verklaart waarom producenten ons niet zomaar kunnen geruststellen met het argument dat roasting van de koffiebonen alle resten pesticiden vernietigt.

De ngo legt ook de milieuschade bloot. Intensieve koffieteelt tast de bodem aan, vervuilt rivieren en vermindert de biodiversiteit, terwijl klimaatverandering de druk verhoogt doordat plagen vaker opduiken en boeren nog meer chemicaliën inzetten. Coffee Watch pleit daarom voor een einde aan de export van in Europa verboden pesticiden, strengere importcontroles en steun voor agro-ecologische teeltmethoden zoals schaduwteelt en geïntegreerde plaagbestrijding.