Samenleving
Wetenschap
AI kan helpen om agressieve borstkankers eerder op te sporen - onderzoekers vinden bewijs in studie
In een studie onder bijna 100.000 vrouwen hielp AI snelgroeiende kankers te behandelen.
Kunstmatige intelligentie kan mogelijk helpen om agressieve borstkankers eerder op te sporen en de druk op overbelaste artsen te verlichten. Dat blijkt uit de resultaten van een grootschalige Zweedse studie naar borstkankerscreening.
De studie, gepubliceerd in The Lancet, analyseerde bijna 100.000 vrouwen tussen 40 en 80 jaar die tussen april 2021 en december 2022 deelnamen aan het nationale Zweedse borstkankerscreeningsprogramma.
Mammografie wordt algemeen beschouwd als de meest effectieve manier om borstkanker in een vroeg stadium op te sporen en sterfte terug te dringen. Europese richtlijnen bevelen aan dat scans onafhankelijk door twee radiologen worden beoordeeld.
Toch stellen onderzoekers dat tussen de 20 en 30 procent van de borstkankers wordt vastgesteld tussen twee routinematige screeningsafspraken in. Deze zogenoemde “intervalkankers” groeien meestal sneller, zijn bij diagnose verder gevorderd en lastiger te behandelen.
Hoe verliep het onderzoek?
In de studie werden vrouwen willekeurig ingedeeld in twee groepen: standaard screening door twee radiologen of een AI-ondersteunde aanpak, waarbij AI verdachte plekken op de mammogrammen markeerde en een radioloog de uiteindelijke beslissing nam.
In de AI-ondersteunde groep werden over een periode van twee jaar 11 minder intervalkankers vastgesteld – een daling van 12 procent in vergelijking met de standaard screening – en er werden meer kankers ontdekt tijdens de reguliere onderzoeken.
Onderzoeker Jessie Gommers van het Radboudumc benadrukte dat de AI fungeerde als hulpmiddel en niet als vervanging. Zij legde uit dat “de AI verdachte gebieden op een mammogram uitlichtte, wat radiologen hielp bij de interpretatie”, terwijl “de uiteindelijke terugroepbeslissing nog steeds door de radiologen werd genomen”.
Omdat in de AI-groep slechts één radioloog de scans beoordeelde, nam de werkdruk bovendien af. Eerdere resultaten uit de studie lieten een daling van 44 procent in de werkbelasting van radiologen zien. Volgens de onderzoekers kan dat vooral van grote waarde zijn in zorginstellingen met personeelstekorten.
Gommers noemde de afname van intervalkankers bijzonder belangrijk en merkte op dat “je zo weinig mogelijk van dat soort intervalkankers wilt hebben, omdat ze bekendstaan als agressiever en tot slechtere uitkomsten voor patiënten leiden”.
Een op de twintig vrouwen krijgt in haar leven te horen dat ze borstkanker heeft, waarmee het de meest voorkomende kankersoort bij vrouwen is.
In 2022 kregen wereldwijd naar schatting 2,3 miljoen vrouwen de diagnose borstkanker en overleden ongeveer 670.000 vrouwen aan de ziekte. Alleen al in Europa registreerde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dat jaar bijna 558.000 nieuwe gevallen.
Gaat AI menselijke artsen vervangen?
Hoewel AI-ondersteunde mammografie al wordt ingevoerd in delen van Zweden en Denemarken, benadrukken onderzoekers dat het systeem nog niet klaar is om menselijk toezicht te vervangen en dat er meer bewijs nodig is.
Onafhankelijke experts roepen eveneens op tot voorzichtigheid bij een grootschalige uitrol wereldwijd. Dr. Olga Oikonomidou, hoofdonderzoeker en leider borstkankeronderzoek aan het Cancer Centre van de Universiteit van Edinburgh, zei dat de studie zich vooral richtte op de vraag of AI radiologen kan helpen “sneller en efficiënter” te werken, in plaats van hen te vervangen.
Ze waarschuwde dat AI-systemen sterk van elkaar verschillen en met dezelfde strengheid moeten worden getest als geneesmiddelen, en dat ze geen goedkope vervanger zijn.
(©Euronews 2026/Managing Editor: Benjamin Sluis - The Press Junction/Illustratie: ©National Cancer Institute via Unsplash)