“Als ik het er toch niet mee eens ben, gaan we weer op ze schieten en bommen op hun hoofd gooien”

©picture alliance/dpa/dpa-Pool | Michael Kappeler

De Verenigde Staten en Iran hebben zondagavond een voorlopig akkoord bereikt dat een einde moet maken aan hun conflict. De doorbraak werd eerst gemeld door de Pakistaanse premier en later bevestigd door zowel Teheran als de Amerikaanse president Donald Trump. Veel details zijn nog onduidelijk, maar de contouren van het akkoord beginnen zich af te tekenen.

Volgens Trump zal de strategisch cruciale Straat van Hormuz vrijdag opnieuw volledig worden opengesteld. Tegelijk zouden de Verenigde Staten hun maritieme blokkade van Iraanse havens opheffen. De officiële ondertekening staat gepland voor 19 juni in het Zwitserse Bürgenstock, een luxeoord dat vaker als diplomatiek decor dient.

Toch benadrukt Trump dat het akkoord “niet definitief” is. Tijdens de G7-top in het Franse Évian-les-Bains hield hij een slag om de arm: Als Iran zich niet aan de afspraken houdt, sluit hij militair ingrijpen niet uit. “Als ze zich niet gedragen, gaan we weer op ze schieten”, klonk het scherp. Tegelijk liet hij weten dat hij de tekst van het akkoord wil voorleggen aan het Amerikaanse Congres en mogelijk zelfs publiekelijk zal voorlezen.

Een belangrijk onderdeel van de overeenkomst is volgens vicepresident JD Vance dat Iran opnieuw internationale nucleaire inspecties zal toestaan. Dat punt is cruciaal voor westerse landen, die immers willen verhinderen dat Teheran kernwapens ontwikkelt.

Internationaal wordt het akkoord voorzichtig positief onthaald. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov sprak zijn steun uit en riep alle betrokken partijen, inclusief Israël, op om de afspraken te respecteren. Tegelijk waarschuwde Moskou dat het Israëlische offensief tegen Hezbollah in Libanon een bedreiging kan vormen voor het fragiele evenwicht.

Ook vanuit religieuze hoek kwam steun. Paus Leo XIV noemde het akkoord een “bemoedigend resultaat van geduldig dialoog- en onderhandelingswerk” en sprak de hoop uit dat het zal bijdragen aan stabiliteit in het Midden-Oosten. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte sprak van een “enorme stap vooruit” en benadrukte dat de alliantie klaarstaat om te helpen indien nodig.

Ondertussen zijn delen van het akkoord al uitgelekt via media als Bloomberg en Al Arabiya. Daarin zouden veertien punten zijn opgenomen, waaronder Amerikaanse steun voor de wederopbouw van Iran, met een geschatte kost van 300 miljard dollar. Iraanse media stellen echter dat de gelekte versie onvolledig is en onjuistheden bevat, onder meer over de regeling rond de Straat van Hormuz. Zo kondigde Iran zelf aan “servicekosten” te willen aanrekenen voor doorgang door de zeestraat, iets wat niet in alle versies van het document terugkomt.

De Iraanse president Masoud Pezeshkian spreekt van een diplomatieke overwinning en benadrukt dat zijn land deze kans niet mag laten liggen. Iran kampt al jaren met zware economische problemen door internationale sancties, die door het conflict verder zijn verergerd.

Na de ondertekening vrijdag start een nieuwe onderhandelingsronde van zestig dagen, waarin vooral de gevoeligste dossiers, zoals het nucleaire programma van Iran, verder worden uitgewerkt. Of het huidige raamakkoord effectief zal uitmonden in een duurzaam vredesakkoord, blijft voorlopig onzeker.