Als je vandaag gps gebruikt, is dat te danken aan wetenschapper Gladys West: zij veranderde onze manier van oriënteren

©Samuel Foster via Unsplash

Van de geodesie (een complex van bewerkingen om punten op het aardoppervlak met elkaar te verbinden) tot de modellen van de aardvorm waarmee we tegenwoordig de positie van elk willekeurig punt op aarde kunnen bepalen met een foutmarge van slechts enkele centimeters. Gladys West speelde een zeer belangrijke rol in de ontwikkeling van het huidige wereldwijde positioneringssysteem, beter bekend als de GPS. 

Ze overleed enkele weken geleden op 95‑jarige leeftijd, en haar verdiensten werden pas laat erkend. Zoals ook bij vele anderen is gebeurd, kreeg ze pas laat erkenning voor de ontdekkingen, het harde werk, onderzoek en doorbraken die ze tijdens haar leven realiseerde. Ook de tijdsgeest speelde helaas in haar nadeel waardoor ze als vrouw met een donkere huidskleur in die tijd niet genoeg gerespecteerd werd.

Op de Internationale Dag van Vrouwen en Meisjes in de Wetenschap, die elk jaar op 11 februari wordt gehouden om de opmerkelijke bijdragen van vrouwen in de wetenschap te vieren en het bewustzijn te vergroten dat wetenschap en gendergelijkheid hand in hand moeten gaan om de grote wereldwijde uitdagingen aan te pakken, is het de moeite waard om West te herinneren.

Wie was Gladys West, de wiskundige die GPS mogelijk maakte?

Grote delen van haar leven bleef de naam Gladys West onbekend bij het grote publiek. Toch heeft haar stille, nauwgezette werk een beslissende bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van een van de meest gebruikte technologieën ter wereld: GPS.

In het laboratorium voor marinebewapening van de Verenigde Staten ontwikkelde ze complexe geodetische systemen die in staat waren de vorm van de aarde nauwkeurig te meten, een cruciale stap voor de totstandkoming van het wereldwijde plaatsbepalingssysteem. Technisch werk, ver weg van de spotlights, maar wel in staat om het dagelijks leven van miljarden mensen te veranderen: van autorouting tot smartphones, en van noodhulp tot transportbeheer.

Haar persoonlijke geschiedenis vertelt veel meer dan alleen een wetenschappelijk succesverhaal. Geboren in 1930 in een plattelandsgebied in Virginia dat werd gekenmerkt door armoede en segregatie, begreep West al vroeg dat onderwijs haar enige kans op een beter leven zou zijn. Ze ging naar gesegregeerde scholen en legde kilometers te voet af om te kunnen studeren. Dankzij haar uitstekende resultaten kreeg ze vervolgens een studiebeurs voor wiskunde aan de universiteit, in een tijd waarin vrouw én zwart zijn betekende dat je met een dubbele achterstand begon.

In 1956 ging ze werken bij de marinestructuur in Dahlgren, waar ze een van de zeer weinige aanwezige Afro-Amerikaanse medewerkers was. Daar begon ze als computerprogrammeur en nam ze deel aan uiterst geavanceerde wetenschappelijke projecten, waarbij ze miljarden berekeningen uitvoerde in een tijd dat computers nog met ponskaarten werkten.

De beslissende stap richting GPS

In de jaren zeventig en tachtig leidde West programma’s voor de analyse van satellietgegevens en droeg ze bij aan het nauwkeurig in kaart brengen van het aardoppervlak, rekening houdend met zwaartekracht en getijden. Een studie van haar uit 1986 leverde het nauwkeurige geodetische model van de aarde op dat de technische basis van de moderne GPS zou worden.

Een enorme prestatie, die echter lange tijd geheim bleef vanwege het militaire karakter van het onderzoek. West ging in 1998 met pensioen en behaalde zelfs nog een doctoraat nadat ze een beroerte had overleefd. Maar de wereld leerde haar naam pas echt kennen in 2017, vrijwel toevallig, toen een korte biografie die voor een universiteitsreünie was geschreven, de aandacht van de media trok.

Vanaf dat moment volgden prijzen, onderscheidingen en haar opname in het rijtje van de grote vrouwelijke figuren van de hedendaagse wetenschap. Een late erkenning die haar tot symbool maakte van al die briljante geesten die in de schaduw zijn gebleven, in het bijzonder vrouwen en mensen van Afrikaanse afkomst.

(©GreenMe.it 2026/Managing Editor: Benjamin Sluis - The Press Junction/Illustratie: ©Samuel Foster via Unsplash)