Nieuwe technologieën en conflicten kunnen leiden tot een golf van illegale vuurwapens die de EU bereiken. De Commissie stelt dat deze nieuwe richtlijn precies op tijd komt om het Europese blok daarop voor te bereiden.
Het bezit, de vervaardiging en de handel in illegale vuurwapens kunnen binnenkort in de hele Europese Unie worden bestraft met gevangenisstraffen van twee tot acht jaar, op basis van een nieuw voorstel dat de Europese Commissie donderdag heeft gepresenteerd.
De ontwerprichtlijn die de EU-uitvoerende macht in Brussel heeft voorgesteld, moet de manier harmoniseren waarop strafbare feiten rond vuurwapens worden gedefinieerd en bestraft in de 27 lidstaten. Volgens de Commissie hebben uiteenlopende nationale regels mazen in de wet gecreëerd waar criminele netwerken bij grensoverschrijdende activiteiten gebruik van maken.
Zo zou het ontwerpen, verwerven, bezitten of verspreiden van 3D-geprinte blauwdrukken voor vuurwapens kunnen worden bestraft met een maximale gevangenisstraf van ten minste twee jaar; het bezit van illegale vuurwapens en hun essentiële onderdelen met maximaal vijf jaar cel; terwijl wapenhandel en -productie zou worden bestraft met een gevangenisstraf tot acht jaar.
Volgens de Commissie zijn er in de EU op dit moment zo’n 620.000 vuurwapens vermist of gestolen, die terrorisme, georganiseerde misdaad en bendegeweld aanwakkeren. Jaarlijks eisen schietincidenten in de 27 lidstaten ongeveer 1.300 levens.
De Commissie waarschuwt dat de dreiging zich snel ontwikkelt, deels gedreven door technologische ontwikkelingen zoals 3D-printen en door wapenstromen die verband houden met conflicten en instabiliteit buiten de grenzen van de EU. Deze dynamiek vergt volgens haar een meer gecoördineerde en toekomstgerichte aanpak.
Magnus Brunner, de commissaris voor Binnenlandse Zaken en Migratie, zei tegen verslaggevers dat de EU zich moet voorbereiden omdat er "veel oorlogen gaande zijn”.
"We moeten ons voorbereiden op wat er daarna gebeurt met de wapens, met de illegale wapens”, zei hij, verwijzend naar de voortdurende grootschalige invasie van Oekraïne door Rusland en de pogingen om een einde aan die oorlog te maken.
"We zien de lessen uit eerdere conflicten: kijk maar naar de Joegoslavische oorlog van 30 jaar geleden. Daar worden nog steeds wapens aangetroffen door de politie. Dat laat zien dat dit echt een probleem is dat we moeten aanpakken”, aldus Brunner.
De opname van 3D-printblauwdrukken in de tekst weerspiegelt de groeiende bezorgdheid onder veiligheidsdiensten dat digitale bestanden relatief eenvoudig kunnen worden gedeeld en gereproduceerd, waardoor de heimelijke productie van niet-traceerbare wapens mogelijk wordt. Door het illegale omgaan met dergelijke blauwdrukken strafbaar te stellen, hoopt de Commissie een leemte in de huidige wetgeving te dichten.
Commissie–executieve vicevoorzitter Henna Virkkunen, belast met Techsoevereiniteit, Veiligheid en Democratie, benadrukte bovendien dat "strikte handhaving van de Digital Services Act ook cruciaal is om illegale wapens online aan te pakken”.
"We gaan op dit vlak in feite voluit. Vorige week nog zijn we formele onderzoeken gestart naar Shein en hun systemen om de verkoop van illegale producten te beperken”, zei ze, eraan toevoegend dat onder meer boksbeugels tot de illegale artikelen behoorden die de Commissie op het platform heeft aangetroffen.
Naast strengere straffen beoogt de richtlijn ook de operationele samenwerking tussen lidstaten te versterken. Elk land zou een nationaal vuurwapenexpertisecentrum moeten oprichten om onderzoeken te coördineren, de opsporing en inbeslagname van verhandelde wapens te vergemakkelijken en als aanspreekpunt te dienen voor internationale samenwerking.
De Commissie stelt ook nieuwe maatregelen voor om de gegevensverzameling en criminele analyse te verbeteren. Lidstaten zouden een minimaal dataset moeten bijhouden over vuurwapens die door de politie in beslag worden genomen, inclusief basisgegevens zoals model en type, om de omvang van illegale wapenhandel beter te kunnen inschatten en trends te herkennen, bijvoorbeeld de instroom van gedeactiveerde wapens uit conflictgebieden.
Daarnaast zouden regeringen elke vijf jaar statistische gegevens moeten verzamelen en delen over onderzoeken, vervolgingen, veroordelingen en opgelegde straffen in verband met vuurwapenmisdrijven. Volgens de Commissie levert dit een duidelijker beeld op van de dreiging op EU-niveau en versterkt het de monitoring en het publieke bewustzijn.
Het voorstel gaat nu naar het Europees Parlement en de Raad voor verdere onderhandelingen.
(©Euronews 2026 / Managing Editor: Martina Ribeiro - The Press Junction /Picture: ©Mahmoud Sulaiman via Unsplash)