De opkomst van een nieuwe politieke partij onder leiding van de inmiddels voormalige president Rumen Radev kan niet alleen de binnenlandse verhoudingen in Bulgarije, maar ook het buitenlandse beleid van het land ingrijpend veranderen.
De Bulgaarse president Rumen Radev kondigde maandag aan dat hij als staatshoofd opstapt, waarmee hij de aftrap geeft voor een nieuw politiek project, amper twee maanden voor de volgende vervroegde parlementsverkiezingen in een land dat al geruime tijd in een politieke crisis verkeert.
“Onze democratie kan niet overleven als we haar overlaten aan corrupte figuren, handelaars in achterkamertjesdeals en extremisten”, zei de president, eraan toevoegend dat hij dinsdag formeel zijn ontslag zal indienen.
Radev bekleedde het presidentschap van Bulgarije negen jaar lang. Er werd al geruime tijd gespeculeerd dat hij de sprong naar het parlement zou wagen en het premierschap zou ambiëren, en dat is vandaag bevestigd.
Bulgarije is een parlementaire republiek, waar de macht ligt bij het parlement, de ministerraad en de premier.
“We zijn inmiddels lid van Schengen en de eurozone”, zei Radev.
“De vragen zijn: waarom hebben deze mijlpalen geen stabiliteit en tevredenheid gebracht; waarom zijn Bulgaren gestopt met stemmen; waarom vertrouwen ze het rechtssysteem niet en hebben ze geen geloof in de media; waarom zijn burgers twee keer massaal de pleinen opgegaan; waarom voelt in een Europees Bulgarije een groot deel van de bevolking zich arm, en leven nog meer mensen in onzekerheid?”, vroeg hij zich af.
Hij legde de schuld bij het “lopende-bandmodel” van besturen, “dat de uiterlijke kenmerken van een democratie heeft, maar functioneert volgens de mechanismen van een oligarchie”.
Tijdens zijn ambtstermijn als president moest Radev zeven overgangsregeringen benoemen vanwege de jarenlange politieke crisis en het onvermogen van partijen om stabiele meerderheden te vormen.
Enkele weken geleden werd het land opgeschrikt door de grootste protesten sinds de jaren negentig, die aanvankelijk werden aangewakkerd door verzet tegen de ontwerp-begroting, maar al snel uitgroeiden tot eisen om aftreden en meer – namelijk de terugtrekking uit de politiek van sleutelspelers zoals voormalig premier Boyko Borissov en Delyan Peevski, die onder de Magnitsky-wet is gesanctioneerd.
De opkomst van een nieuwe politieke partij onder leiding van voormalig president Rumen Radev kan niet alleen de binnenlandse verhoudingen in Bulgarije, maar ook het buitenlandse beleid van het land ingrijpend veranderen. Radevs standpunt over de oorlog in Oekraïne wijkt sterk af van dat van eerdere regeringen. Om die reden wordt hij door analisten en tegenstanders regelmatig bestempeld als “pro-Russisch”.
In zijn toespraak op maandag ging Radev ook op deze kwestie in. “In naam van hun politieke toekomst brengen sommige politici het vredige leven van de Bulgaren in gevaar te midden van een gevaarlijke oorlog vlak bij onze grenzen, en tasten ze zelfs de burgerlijke en etnische vrede aan – een vrede die u en ik zullen bewaren, ondanks hun provocaties.”
Enkele weken voordat Bulgarije de euro zou invoeren (op 1 januari 2026), riep Radev op tot een referendum over de overstap naar de gemeenschappelijke Europese munt, maar het parlement wees dat verzoek af.
“De definitieve breuk tussen de Bulgaren en de politieke klasse kwam met de weigering van de Nationale Vergadering om een referendum te houden over de datum van invoering van de gemeenschappelijke Europese munt. De vertegenwoordigers van het volk hebben het volk zijn recht op keuze ontzegd”, aldus Radev.
De vervroegde parlementsverkiezingen in Bulgarije worden dit voorjaar gehouden en zijn de zevende verkiezingen sinds 2021. Het presidentschap wordt overgenomen door vicepresident Iliana Yotova.
(BS/©Euronews/vertaling en adaptatie: The Press Junction/Illustratie: picture alliance / Anadolu | Borislav Troshev)