Deepfakevideo’s met beroemdheden ingezet om EU te manipuleren over Oekraïne

Bewerkte video’s van Hollywoodsterren worden ingezet om een pro-Kremlinnarratief te verspreiden dat zich richt op Europese leiders. Onderzoekers zeggen dat de campagne doelbewust werd opgestart. 

Berichten op X en TikTok met de hashtag #HollywoodagainstZelenskyy bevatten gemanipuleerde video’s van beroemdheden die Europese leiders oproepen om Oekraïne onder druk te zetten een vredesakkoord te accepteren op Russische voorwaarden.

The Cube, het factcheckteam van Euronews, vond voorbeelden van de video’s op X en Telegram, gedeeld door accounts zonder volgers of biografie en met generieke gebruikersnamen. De clips op TikTok werden honderden keren doorgestuurd en geliket voordat ze van het platform werden verwijderd. Ook de video’s die op X waren geplaatst, zijn verwijderd. Er is geen bewijs dat de betrokken publieke figuren ooit dergelijke uitspraken hebben gedaan. Onderzoekers die de campagne volgen, stellen dat deze deel uitmaakt van een bredere online beïnvloedingsoperatie.

Wat wordt er beweerd?

De video’s tonen ogenschijnlijk persoonlijke videoboodschappen van beroemdheden, onder wie de Amerikaanse acteurs Nikki Blonsky en Jon Seda, die zich rechtstreeks tot de camera richten.

The Cube ontdekte dat een van deze video’s, met actrice Gabriella Pizzolo, gebruikmaakte van een clip die zij eerder zelf had geüpload naar Cameo, een platform waarop beroemdheden tegen betaling persoonlijke boodschappen voor fans opnemen. De clip begint met origineel beeldmateriaal, waarna er beelden uit de oorlog in Oekraïne verschijnen, begeleid door een gemanipuleerde voice-over die Europese leiders ervan beschuldigt belastingfraude te plegen om Kiev te steunen. Bewijs voor deze aantijgingen ontbreekt volledig.

In een andere video met Blonsky worden kijkers aangemoedigd de campagne #HollywoodagainstZelenskyy te steunen om de Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy te dwingen een vredesakkoord te tekenen op Russische voorwaarden.

De video’s zijn niet terug te vinden op de officiële, geverifieerde sociale media-accounts van de betrokken beroemdheden. Ze worden verspreid tegen de achtergrond van Zelenskyy’s voortdurende frustratie over de door de VS bemiddelde vredesgesprekken met Rusland, nu de oorlog zijn vijfde jaar ingaat. Bemiddelingspogingen worden bemoeilijkt door botsende eisen van de Oekraïense en Russische zijde. Zelenskyy heeft Moskou bekritiseerd omdat het blijft vasthouden aan zijn maximalistische eisen, die sinds het begin van de invasie nauwelijks zijn gewijzigd.

Daaronder vallen onder meer een volledige terugtrekking van Russische troepen uit vier deels bezette Oekraïense regio’s (Donetsk, Loehansk, Zaporizja en Cherson), die Rusland na omstreden en internationaal niet-erkende referenda als geannexeerd beschouwt.

Het merendeel van de Europese leiders heeft herhaaldelijk zijn steun uitgesproken voor Oekraïne in een poging de Russische agressie te beteugelen.

Hoe werd deze valse campagne opgezet?

Onderzoekers van het collectief Antibot4Navalny, dat botnetwerken in Rusland en daarbuiten onderzoekt, zeggen dat de accounts in het kader van de campagne ook een speciale website deelden, die niet werkte en niet geregistreerd bleek te zijn.

Volgens hen vertonen de tactieken van deze campagne sterke gelijkenissen met die van een al langer lopende beïnvloedingsoperatie, bekend onder de naam “Matryoshka”. Die operatie doet zich vaak voor als geloofwaardige bronnen, zoals legitieme nieuwsorganisaties, overheidsinstanties en publieke figuren, om verwarring te zaaien en anti-Oekraïense narratieven te verspreiden. Kenmerkend is dat een kleine groep anonieme accounts nepinhoud plaatst, die vervolgens wordt versterkt door een breder netwerk, zodat de herkomst van de desinformatie wordt verhuld.

Euronews werd al meerdere keren geïmiteerd door deze campagne, met name in Moldavië, waar accounts die zich voordeden als medewerkers van Euronews valse en schadelijke berichten over het land verspreidden.

Uit de analyse van recentere berichten over Zelenskyy door The Cube blijkt dat minstens tien accounts de video’s binnen een tijdsbestek van twee uur hebben gedeeld, met identieke of vrijwel identieke onderschriften en hashtags. Verschillende accounts waren onlangs aangemaakt, hadden geen profieltekst en geen eerdere activiteit.

De clips werden in korte tijd gepost en herplaatst, voordat ze op X werden verwijderd. Op TikTok staat momenteel nog maar één video online.

Onderzoekers zeggen dat dit de eerste keer is dat, voor zover zij weten, het “Matryoshka”-netwerk een hashtag inzet om zijn video’s te verspreiden én probeert een reëel “evenement” te creëren — door kijkers op te roepen mee te doen aan een “flashmob tegen Zelenskyy” op Hollywood Boulevard.

(Euronews 2026/Managing Editor: Martina Ribeiro - The Press Junction/Illustratie: ©Daniele Franchi via Unsplash)