Samenleving
Wetenschap
Drugsrapport: forse daling van MDMA in Europese rioolwaters, cocaïne en ketamine in de lift
Een nieuwe studie heeft het gebruik van illegale drugs in kaart gebracht via rioolwateranalyses in 115 Europese steden in 25 landen. Tussen 2024 en 2025 namen MDMA-resten in rioolwater met 16% af, terwijl die van ketamine met 41% toenamen.
Het gebruik van MDMA, ook bekend als XTC, neemt in Europa af, terwijl dat van ketamine en cocaïne juist toeneemt.
In 2025 daalde de hoeveelheid MDMA-resten die in Europese rioolwaters werden aangetroffen met bijna 16% ten opzichte van het jaar ervoor. Dat blijkt uit een project in samenwerking met het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EUDA), waarbij rioolwatermonsters uit 115 Europese steden werden geanalyseerd.
"Ik zou zeggen dat de scherpe daling van MDMA de grootste verrassing is die we dit jaar in Europa zien", zegt João Matias, wetenschappelijk analist drugsgebruik bij het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving, bij Euronews.
Een van de oorzaken zou kunnen zijn dat jongere generaties minder MDMA gebruiken.
"Bij de groep van 15 tot 24 jaar zien we dat gebruikers de voorkeur beginnen te geven aan andere middelen, zoals ketamine maar ook synthetische cathinonen. Dat zou een van de verklaringen kunnen zijn voor de daling die we nu waarnemen", aldus Matias.
Die terugval was tijdens de coronapandemie nog niet zichtbaar, ook al waren het uitgaansleven en andere recreatieve gelegenheden toen gesloten, voegt hij eraan toe.
Cocaïne en ketamine schieten omhoog
Daarentegen nam tussen 2024 en 2025 de hoeveelheid aangetroffen cocaïnemetaboliet in Europese rioolwaters met 22% toe.
"Als het gaat om cocaïnegebruik weten we dat er al drie à vier jaar sprake is van een gestage toename. Dat weerspiegelt ook de stijgende beschikbaarheid van cocaïne op de Europese markt, maar in zekere zin ook wereldwijd. Het komt dus niet helemaal als een verrassing", legt Matias uit.
In dezelfde periode steeg de detectie van ketamine in rioolwater met 41%, deels door een toegenomen beschikbaarheid op de illegale markt en de groeiende populariteit onder jongeren.
"Bij jongeren die besluiten drugs te gebruiken, zien we dat ketamine een van de voorkeursmiddelen is, vooral vanwege de effecten", zegt Matias.
Grote regionale verschillen
De studie laat zien dat het drugsgebruik sterk verschilt binnen Europa.
De hoogste concentraties MDMA werden gemeten in steden in België, Spanje en Nederland, terwijl de hoogste ketamineniveaus in het rioolwater werden aangetroffen in België, Duitsland en Nederland.
Hasj en wiet blijven de meest gebruikte illegale drugs in Europa, met naar schatting 24 miljoen gebruikers afgelopen jaar. Ongeveer 8,4% van de Europese volwassenen geeft in nationale onderzoeken aan in het afgelopen jaar cannabis te hebben gebruikt. In het rioolwater werd cannabis vooral vaker aangetroffen in Nederland, Duitsland en Slovenië, en de gemeten niveaus bleven stabiel ten opzichte van een jaar eerder.
Amfetamine komt relatief vaker voor in Noord-Europa, terwijl crystal meth (methamfetamine) vooral wordt gebruikt in Tsjechië en Slowakije.
Het traditionele zwaartepunt van methamfetaminegebruik in deze twee landen hangt "samen met de binnenlandse productie van die stof in die regio," aldus de wetenschappelijk analist drugsgebruik.
Uit de rioolwaterdata blijkt dat cocaïnegebruik relatief hoger blijft in West- en Zuid-Europa, zoals in België, Nederland en Spanje.
Hoewel deze landen belangrijke toegangspoorten zijn voor cocaïne naar Europa, wil João Matias geen directe causale link leggen tussen de invoer van cocaïne en de gebruiksniveaus.
Er werden ook verschillen vastgesteld tussen steden binnen hetzelfde land, die deels te verklaren zijn door de aanwezigheid van universiteiten, uitgaansgebieden en de leeftijdsopbouw van de bevolking.
Opvallend is dat in het rioolwater in het weekend hogere concentraties cocaïne en MDMA werden gemeten, terwijl de hoeveelheden cannabis, amfetamine en methamfetamine redelijk gelijkmatig verdeeld waren over de week.
(©Euronews 2026 / Managing Editor: Benjamin Sluis - The Press Junction / Picture: ©Nastya Dulhiier via Unsplash)