EU‑coördinator terrorismebestrijding: "Kinderen van 12 raken al geradicaliseerd in Europa"

© picture alliance / CHROMORANGE | Michael Bihlmayer

Radicalisering in Europa is toegenomen, vooral onder jongeren, zo vertelt EU‑coördinator terrorismebestrijding Bartjan Wegter aan Euronews. De Europese veiligheidsdiensten krijgen inmiddels te maken met zaken waarbij kinderen van slechts 12 jaar betrokken zijn.

"We hebben het over minderjarigen (en jongeren) tussen de 12 en 20 jaar", zei EU‑coördinator terrorismebestrijding Bartjan Wegter in het programma 12 Minutes With van Euronews. Hij voegde daaraan toe dat een van de grootste uitdagingen voor de politie is dat jongeren zich razendsnel radicaliseren. "Soms is het een kwestie van weken."

Wegter legde uit dat minderjarigen in die leeftijdsfase over het algemeen erg beïnvloedbaar zijn en daarom online doelbewust worden benaderd voor criminele activiteiten, ook als zij in het echte leven nog helemaal geen strafblad hebben.

Uit recente onderzoeken blijkt dat jongeren dagelijks tussen de vijf en acht uur op sociale media doorbrengen. Radicalisering en ronseling vinden juist in deze online omgevingen plaats, vaak volledig zonder persoonlijk contact.

"Dus het is voor onze politie en justitie heel moeilijk om dit in beeld te krijgen", aldus de EU‑coördinator terrorismebestrijding. "Het draait om het uitwisselen van best practices. Data delen, informatie delen, maar ook heel nauwlettend het online speelveld in de gaten houden, want daar gebeurt het grotendeels."

Wegter herhaalde dat meer tijd online doorbrengen op zichzelf niet per se negatief is, maar "dat het aankomt op het opvoeden van jongeren" en op samenwerking met de sites en platforms waar jonge Europeanen het grootste deel van hun tijd doorbrengen.

"Het is ook een kwestie van het gesprek aangaan met de platformen en de sector om ervoor te zorgen dat zij hun verantwoordelijkheid nemen in het tegengaan van de soorten inhoud die leiden tot de radicalisering van onze jongeren."

Groeiende dreiging van online gemeenschappen die aanzetten tot geweld

Uit de meest recente trendanalyse van Europol – de politiedienst van de EU – over terrorisme blijkt een duidelijke toename van de betrokkenheid van minderjarigen en jongvolwassenen bij terrorismegerelateerd gedrag in de Europese Unie.

Volgens het European Union Terrorism Situation and Trend Report 2025 werden in 2024 in de Europese Unie 449 mensen aangehouden op verdenking van terrorisme. Bijna een derde van hen – 133 personen – was tussen de 12 en 20 jaar oud. De jongste verdachte was 12 en werd gearresteerd wegens het plannen van een aanslag.

Volgens Europol werd de overgrote meerderheid van deze jonge verdachten in verband gebracht met jihadistisch terrorisme, gevolgd door rechts‑extremistisch terrorisme en gewelddadig extremisme.

Wegter benadrukte dat "het jihadisme nog altijd dreiging nummer één in Europa is": "Dat is de grootste bedreiging voor onze veiligheid", zei Wegter tegen Euronews, eraan toevoegend dat de tactiek in de afgelopen tien jaar is veranderd.

Hij wees erop dat de zogenaamde Islamitische Staat (IS) niet langer als fysieke entiteit bestaat, maar dat de extremistische groepering "haar tactieken heeft aangepast en zeer wendbaar is gebleken".

Islamitische Staat kwam midden jaren 2010 op de voorgrond, maar is grotendeels onthoofd na het verlies van de gebieden die de groepering in het Midden‑Oosten bezette, op enkele pockets in de Syrische woestijn na. Tegenwoordig opereert IS op een gedecentraliseerde manier via gelieerde organisaties en wereldwijde terreuroperaties.

Wegter legde uit dat de commandocentra van de organisatie zijn gedecentraliseerd, wat betekent dat "er nu verschillende frontlinies zijn in de mondiale jihad, in uiteenlopende regio’s": "En in plaats van grootschalige, gecoördineerde aanslagen van buiten de EU‑grenzen te plannen, heeft IS de tactiek verlegd naar het werven van mensen – heel vaak jonge pubers – binnen de EU."

De opkomst van ‘nihilistisch gewelddadig extremisme’

Naast jihadistische radicalisering staat Europa voor een verontrustende verschuiving in het extremisme: gewelddadige rechtse en linkse ideologieën rukken online op en lokken jongeren naar zogenaamde "gemeenschappen".

Volgens Wegter werken deze gemeenschappen of netwerken op basis van een "saladebar‑ideologie": "Er worden heel vaak elementen uit verschillende ideologieën bij elkaar geveegd tot een soort brij van zeer negatieve, zeer gewelddadige, laten we zeggen, drijfveren."

De opkomst van dit "saladebar‑extremisme" mondt vervolgens uit in een nieuwe trend, die Wegter omschrijft als "nihilistisch gewelddadig extremisme": "Het wordt heel vaak aangejaagd door een online gemeenschap van gewelddadige extremisten, of accelerationisten, wat wil zeggen dat zij de hele samenleving uit elkaar willen trekken."

Dit soort keiharde ideologieën combineert doorgaans racisme, vrouwenhaat en andere extreme ideeën en richt zich op jongeren die "zelf geen enkel ideologisch referentiekader hebben, maar zich sterk aangetrokken voelen tot extreem geweld".

Dit nieuwe fenomeen "past niet netjes in het hokje van, strikt genomen, terrorisme", zegt Wegter: "Maar het vertoont veel van dezelfde kenmerken en maakt gebruik van dezelfde kwetsbaarheden, die door bepaalde actoren worden uitgebuit om onze samenleving daadwerkelijk te ontwrichten," besluit hij.

(©Euronews 2026 / Managing Editor: Rob Kruiswinkel - The Press Junction /Picture: picture alliance / CHROMORANGE | Michael Bihlmayer)