Wereld
Politiek
EU maakt klaar voor eerste betaling aan Oekraïne zodra Hongarije veto op lening van 90 miljard euro opheft
De Europese Commissie bereidt op technisch en juridisch vlak de weg voor om de eerste betaling aan Oekraïne in het kader van de lening van 90 miljard euro te kunnen doen zodra Hongarije zijn veto opheft, in de hoop de door oorlog zwaar getroffen staatskas te behoeden voor pijnlijke bezuinigingen.
De Hongaarse premier Orbán blokkeert de financiële reddingslijn vanwege een losstaand conflict met Oekraïne over de oliepijplijn Druzhba. Kyiv zegt dat de infrastructuur zwaar beschadigd is en moet worden gerepareerd na een Russische droneaanval. Boedapest houdt daarentegen vol dat de pijplijn bewust is stilgelegd om de uitslag van de verkiezingen op 12 april te beïnvloeden.
In Brussel gaan functionarissen ervan uit dat het veto ten minste tot na de verkiezingen standhoudt: Orbán heeft immers van zijn tegenstand tegen Oekraïne een centraal thema gemaakt in zijn felle campagne. De zittende premier ligt in de peilingen met dubbele cijfers achter op zijn jongere rivaal, Péter Magyar.
Ondertussen wil de Europese Commissie alle nodige elementen klaarzetten om de uitbetalingen in het kader van de lening van 90 miljard euro direct na de oplossing van het geschil te kunnen starten. De Commissie presenteerde woensdag het eerste van vier documenten die het steunprogramma onderbouwen. De andere drie worden in de komende dagen verwacht.
Voor 2026 wordt 45 miljard euro uitgetrokken, waarvan 16,7 miljard euro voor financiële steun en 28,3 miljard euro voor militaire steun. Uitgaven voor drones worden uitgezonderd van het criterium "Made in Europe" om Oekraïne te helpen wereldwijd goedkope onderdelen in te kopen. De resterende 45 miljard euro wordt gereserveerd voor 2027, ook al kunnen de uitbetalingen na die peildatum doorlopen.
"We zullen de lening van 90 miljard euro aan Oekraïne verstrekken," zei Commissievoorzitter Ursula von der Leyen in een verklaring. "We blijven volledig en vastberaden achter het moedige Oekraïense volk staan en achter hun strijd voor vrijheid."
De vier documenten moeten worden afgerond voordat de eerste betaling kan worden gedaan. Het interne proces zal naar verwachting vlot verlopen omdat Hongarije, Slowakije en Tsjechië een opt-out voor de lening hebben bedongen en daarom niet meestemmen.
De grootste hindernis blijft een afzonderlijke verordening tot wijziging van de gemeenschappelijke EU-begroting om gezamenlijke schulduitgifte voor een niet-EU-land mogelijk te maken. Dit is het puzzelstuk in de complexe constructie dat Hongarije blokkeert, omdat het als enige van unanimiteit afhankelijk is.
Het veto wordt alom gezien als een schending van de afspraak die de 27 leiders, onder wie Orbán, in december bereikten tijdens een top die als beslissend gold.
"We verwachten dat alle 27 lidstaten deze afspraak nakomen," zei een woordvoerder van de Commissie woensdag. "Het niet naleven van deze toezegging zou inderdaad neerkomen op een schending van het beginsel van loyale samenwerking."
De dag na de verkiezingen
EU-functionarissen werken verschillende scenario’s uit voor de dag na de verkiezingen. Als Magyar wint, hoopt Brussel dat het veto snel van tafel gaat. Als Orbán wint, kan hij ofwel toegeven of juist de hakken verder in het zand zetten. De premier heeft gezworen de lening tegen te houden totdat de olieleveringen via Druzhba hervatten. "Geen olie, geen geld," zei hij eerder deze maand.
Mocht het veto worden opgeheven, door Magyar of Orbán, dan kan de eerste betaling aan Oekraïne al binnen enkele dagen plaatsvinden, omdat de Commissie een reserve aan geleend geld achter de hand heeft. Wat nog ontbreekt, is de juridische goedkeuring om de middelen naar Kyiv over te maken.
"Zodra we alle relevante onderdelen op hun plaats hebben, kunnen we een beroep doen op de middelen in onze liquiditeitspool en de eerste uitbetaling doen," legde de woordvoerder uit. "Dat gaat de procedure echt niet ophouden."
Als het veto na de verkiezingen echter niet wordt opgeheven, zullen de alarmbellen luid beginnen te rinkelen.
Bij de huidige uitgavenniveaus kan Oekraïne rond medio mei door zijn buitenlandse steun heen zijn en gedwongen worden pijnlijke bezuinigingen door te voeren op de publieke dienstverlening. Het land heeft bovendien een nieuwe kapitaalinjectie nodig om de binnenlandse productie van wapens en drones op te voeren.
De Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy zei dinsdag dat de politieke impasse er nu al toe heeft geleid dat een plan om het land voor te bereiden op de komende winter vertraging heeft opgelopen: "Zolang de blokkade voortduurt, blijft de dreiging bestaan. En dat gebeurt omdat één persoon in Europa zich tegen heel Europa keert, enkel en alleen om Moskou een plezier te doen," zei Zelenskyy, doelend op Orbán maar zonder zijn naam te noemen.
"Iedereen kan nu al de bewijzen zien: dat dit niets anders is dan een deal met Moskou," voegde hij eraan toe. Ogenschijnlijk verwees hij daarmee naar mediaberichten over privégesprekken tussen de ministers van Buitenlandse Zaken van Hongarije en Rusland.
Diezelfde dag opperde hoge vertegenwoordiger Kaja Kallas, die Zelenskyy in Kyiv ontmoette, de mogelijkheid om een hoogst inventief voorstel nieuw leven in te blazen om de bevroren Russische tegoeden aan te spreken als het veto op de lening van 90 miljard euro onoverkomelijk blijkt. Maar het voorstel, dat vorig jaar sneuvelde, blijft omgeven door juridische, financiële en reputatiegerelateerde bezwaren.
(©Euronews 2026 / Managing Editor: Yves Peeters - The Press Junction /Picture: picture alliance / NurPhoto | Nicolas Economou)