Na 25 jaar onderhandelen heeft de EU zaterdag het handelsakkoord met de Mercosur-landen ondertekend. Daarmee ontstaat een vrijhandelszone van 700 miljoen mensen. Het akkoord moet nog wel worden geratificeerd en dat belooft een fel debat in het Europees Parlement.
EU-commissievoorzitter Ursula von der Leyen prees zaterdag de keuze voor "eerlijke handel boven tarieven" toen het Europese blok een groot handelsakkoord tekende met de Zuid-Amerikaanse Mercosur-landen. Over dat akkoord wordt al 25 jaar over onderhandeld.
"We kiezen voor eerlijke handel boven tarieven en kiezen voor een productief, langetermijnpartnerschap boven isolatie," zei Von der Leyen tijdens de ceremonie in Asunción, Paraguay.
António Costa, voorzitter van de Europese Raad, zei dat het akkoord "een signaal is ter verdediging van de vrije handel, gebaseerd op regels, van multilateralisme en internationaal recht als fundament voor de relaties tussen landen en regio’s".
Volgens hem staat het in schril contrast met "het gebruik van handel als geopolitiek wapen".
Het Mercosur-akkoord, waar 25 jaar over is onderhandeld, zou een vrijhandelszone creëren van ongeveer 700 miljoen mensen en geleidelijk zo’n 90% van alle tarieven in de industriële, dienstverlenende en landbouwsector schrappen. De Europese Commissie schat dat Europese bedrijven hierdoor jaarlijks meer dan €4 miljard aan douanerechten besparen. Mercosur-landen hebben ook toegezegd hun markten voor overheidsopdrachten open te stellen voor Europese bedrijven, onder dezelfde voorwaarden als binnenlandse concurrenten.
Het akkoord voorziet in de erkenning van 344 "geografische aanduidingen", die Europese producten beschermen tegen namaak. Het akkoord wil ook de aanvoer van kritieke grondstoffen veiligstellen, zodat de afhankelijkheid van China afneemt.
De overeenkomst heeft de tegenstellingen binnen de EU verder op scherp gezet
Voorstanders, aangevoerd door Duitsland en Spanje, argumenteren dat de EU nieuwe handelsrelaties nodig heeft nu de VS zijn markt verder afschermt en China een steeds agressiever handelsbeleid voert. Tegenstanders, met Frankrijk voorop, waarschuwen dat het akkoord Europese boeren onder druk zet door hen bloot te stellen aan oneerlijke concurrentie van Latijns-Amerikaanse import.
De bal ligt nu bij het Europees Parlement
Parijs slaagde er uiteindelijk niet in een blokkerende minderheid te vormen om de ondertekening tegen te houden. Op het laatste moment verloor Frankrijk de beslissende steun van Italië. Rome schaarde zich achter het akkoord nadat het vanaf 2028 extra steun voor zijn boeren en een vrijstelling van de CO2-grensheffing van de EU op kunstmest had veiliggesteld.
Ondanks de Franse tegenstand kreeg Parijs wel een beschermingsclausule afgedwongen die het mogelijk maakt tarieven opnieuw in te voeren als de import uit Mercosur in gevoelige sectoren met meer dan 5% toeneemt.
Het akkoord stelt ook grenzen aan tariefvrije toegang voor belangrijke landbouwproducten. De jaarlijkse rundvleesimport wordt beperkt tot 99.000 ton tegen een verlaagd tarief van 7,5%, gelijk aan 1,5% van de EU-productie. De import van pluimvee mag maximaal 180.000 ton per jaar bedragen, ofwel 1,3% van de Europese productie.
Volgens ramingen van de Europese Commissie zullen de EU-exporten naar Mercosur-landen tegen 2040 met 39% (€48,7 miljard) toenemen, terwijl de import uit Latijns-Amerika met 16,9% (€8,9 miljard) zou stijgen.
Maar, zoals de Franse president Emmanuel Macron vorige week op X schreef, "betekent de ondertekening van het akkoord niet dat het verhaal daarmee klaar is".
Nu het akkoord is ondertekend, ligt de bal bij het Europees Parlement. Voor ratificatie is instemming van de volksvertegenwoordigers nodig en de Europarlementariërs blijven grotendeels langs nationale lijnen verdeeld. Voorstanders hopen wel dat de steun van de EU-regeringen nog twijfelende collega’s zal overtuigen.
Tegenstanders willen die steun al zo vroeg als volgende week op de proef stellen, wanneer het Parlement stemt over een resolutie die oproept om het akkoord aan te vechten bij het hoogste Europese hof.
(RK/©️Euronews/Vertaling en adaptatie: The Press Junction/Illustratie: picture alliance / ROPI | Sierakowski/EUC