Nu het Hongaarse veto tegen de lening van €90 miljard voor Oekraïne nog steeds overeind staat, heeft de Europese Commissie formeel een inspectie voorgesteld om de schade aan de Druzhba-pijplijn, die centraal staat in het conflict, te onderzoeken.
Kiev heeft nog niet gereageerd op het formele verzoek van de Commissie, dat donderdag is verstuurd.
"We zijn in intensieve gesprekken en in nauw contact met Oekraïne over dit onderwerp, zoals al enkele weken het geval is", zei een woordvoerder van de Commissie. "We hebben bij Oekraïne een missie voorgesteld om de pijplijn te inspecteren." De woordvoerder van de Commissie weigerde verdere details te geven.
Brussel houdt vol dat eerst de goedkeuring van Kiev nodig is voordat het de reikwijdte en het doel van de missie kan vastleggen. De situatie is een primeur voor de Commissie, die nooit eerder een dergelijke inspectie heeft uitgevoerd en geen juridisch precedent heeft in dit uitzonderlijke conflict tussen Hongarije, dat Oekraïne van sabotage beschuldigt, en Kiev, dat de schuld bij Rusland legt.
De inspectie zou vertegenwoordigers kunnen omvatten van de energiediensten van de Commissie, de lidstaten, Oekraïne en de private sector. Het was niet meteen duidelijk of de Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy daar zijn goedkeuring aan zal geven.
Hongarije en Slowakije pleiten al twee weken voor wat zij omschrijven als een feitelijke onderzoeksmissie naar de pijplijn, die door Oekraïne loopt en goedkope Russische ruwe olie vervoert. Beide landen houden vol dat ze inlichtingen hebben die aantonen dat de pijplijn uit het Sovjettijdperk operationeel is en dat de doorvoer om "politieke redenen" wordt tegengehouden.
Kiev daarentegen zegt dat de pijplijn zwaar beschadigd raakte bij een Russische droneaanval op 27 januari en gerepareerd moet worden, maar dat de complexiteit van de oorlog de herstelwerkzaamheden vertraagt.
Woensdag reisde een vierkoppige delegatie uit Boedapest naar Oekraïne om de Druzhba-pijplijn te bezoeken. De delegatie, die niet met de Commissie was afgestemd, werd door Kiev als "toeristen" behandeld en kreeg geen toegang tot de site. Zelenskyy zei woensdag dat hij "niet wist wat de Hongaren in Oekraïne deden".
De Hongaarse premier Viktor Orbán heeft van zijn diep persoonlijke confrontatie met Zelenskyy een centraal onderdeel gemaakt van zijn herverkiezingscampagne, waarin hij in de peilingen met dubbele cijfers achterligt op de veel jongere, conservatieve kandidaat Peter Magyar.
"Hongarije is geen land dat je met bedreigingen op de knieën dwingt, en ook geen land dat toegeeft aan chantage. Onze olieleveringen zijn al veel te lang vertraagd, dus laten we in beweging komen: open de Vriendschapspijplijn (Druzhba)!" zei Orbán donderdag, rechtstreeks aan Zelenskyy gericht.
In een afzonderlijke video beweerde Orbán dat "de Oekraïners" zijn familie bedreigen, zonder details te geven. Ondertussen beschuldigt Oekraïne de Hongaarse autoriteiten van diefstal, inbeslagname en poging tot ontvoering nadat een konvooi van een Oekraïense staatsbank werd overvallen en de inhoud, waaronder contant geld en goud, in Boedapest in beslag werd genomen.
Strakke deadline voor Oekraïne
Na druk uit Brussel om de pijplijn te repareren, heeft Zelenskyy gezegd dat hij zich ertoe verbindt een datum te noemen voor de "mogelijke heropening" van de olieleveringen.
Een concrete tijdslijn is er echter nog niet.
Zelenskyy waarschuwde eerder dat technici ter plaatse het risico lopen te worden gedood door Russische aanvallen en stelde vragen bij de risico’s die verbonden zijn aan de herstelwerkzaamheden. Energie-infrastructuur geldt als een strategisch doelwit voor Oekraïne, wat de toegang tot de pijplijnstructuur verder bemoeilijkt vanwege verscherpte veiligheidsmaatregelen.
Intussen overweegt de Commissie financiële steun om de reparaties te versnellen, al is nog geen specifiek bedrag genoemd.
De Commissie schat dat Kiev over voldoende buitenlandse financiering beschikt om zijn reguliere uitgaven tot eind april te dekken, gefinancierd via een eerder overeengekomen kredietlijn van de G7 en een nieuw programma dat het Internationaal Monetair Fonds (IMF) vorig jaar goedkeurde.
Na april heeft het land toegang nodig tot de lening van €90 miljard waar de 27 leiders in december hun handtekening onder hebben gezet. Maar het veto van Orbán zal waarschijnlijk blijven voortduren tot de Hongaren op 12 april gaan stemmen, in een venijnige campagne waarin Zelenskyy vaak wordt neergezet als corrupt en uit op geld.
Om het nog ingewikkelder te maken, heeft de Slowaakse premier Robert Fico gezegd dat hij het veto kan voortzetten totdat de olieleveringen hervat worden, zelfs als zijn Hongaarse bondgenoot de macht zou verliezen.
Eerder deze week sprak Fico met Commissievoorzitter Ursula von der Leyen over de kwestie en om hulp bij de reparaties aan te bieden. Von der Leyen heeft ook contact gehad met Zelenskyy, in een poging een precair evenwicht te vinden tussen de botsende verhalen.
(©Euronews 2026 / Managing Editor: Benjamin Sluis - The Press Junction / Picture: ©picture alliance / SvenSimon | SVEN SIMON)