De Finse minister van Buitenlandse Zaken Elina Valtonen zegt dat de NAVO niet verplicht is positief te reageren op de eisen van Donald Trump om het bondgenootschap te laten helpen bij het heropenen van de Straat van Hormuz. Volgens haar is de bestaansreden van de NAVO immers de verdediging van Europa en het Noord-Atlantisch gebied.
Elina Valtonen benadrukte bovendien dat de NAVO een "defensieve" organisatie is en zich niet in een door haarzelf gekozen oorlog zal laten meesleuren. Ze deed deze verklaring in een interview in Europe Today van Euronews.
"De NAVO is inderdaad een defensief bondgenootschap, en we zullen ons niet in een 'war of choice' laten trekken," zei ze. Valtonen benadrukte dat een land als Finland zich ook richt op zijn eigen veiligheidsbehoeften, en daarmee op de bescherming van wat zij een lange grens met Rusland voor de NAVO noemt.
Toch is het, gezien de impact die de feitelijke sluiting van de zeestraat heeft op de wereldolieprijzen, met de olieprijs die naar 100 dollar per vat is gestegen, in het belang van Europa dat de doorgang wordt veiliggesteld, aldus Valtonen.
"We hebben natuurlijk een collectief belang – en ik moet zeggen niet alleen binnen de NAVO, maar als wereld – om de oliedoorvoer gaande te houden en te de-escaleren, en dat is zeker iets waar we voor pleiten," zei ze tegen Euronews in een interview op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel.
Donald Trump waarschuwde zijn bondgenoten dat de NAVO een "slechte toekomst" tegemoet gaat als ze niet haast maken om de VS te helpen de zeestraat veilig te stellen. Die zeestraat is grotendeels onbruikbaar geworden voor de internationale scheepvaart en is van essentieel belang: ongeveer een vijfde van ’s werelds ruwe olie en LNG‑gas gaat door de zeestraat.
Valtonen zei dat Europa de komende dagen een mogelijke operatie zal bespreken, en dat het moment dichterbij komt waarop Europa zijn leverage tegenover de VS kan inzetten nu die in de Golfregio hulp nodig heeft.
Toch zijn de 27 EU-ministers van Buitenlandse Zaken geschrokken van het idee om het mandaat van de Europese maritieme missie Aspides uit te breiden zodat die kan worden ingezet in de Straat van Hormuz, ondanks oproepen van de VS om te helpen de vaarroute vrij te maken die instaat voor een vijfde van de mondiale olievoorziening.
De discussie heeft ook implicaties voor Oekraïne. Valtonen wilde zich niet vastleggen op de vraag wat voor soort quid pro quo Europa zou kunnen uitonderhandelen in ruil voor hulp aan de VS, maar zei dat Oekraïne en Europa "zeer sterke troeven" hebben.
Een van die troeven is de expertise die Oekraïne heeft opgebouwd in het onderscheppen van door Iran gemaakte Shahed-drones die door Rusland worden ingezet, en die Teheran nu ook afvuurt op landen in de Golfregio. Deze drones zijn veel goedkoper te produceren dan traditionele raketten en veroorzaken chaos op de grond, terwijl ze luchtafweersystemen overbelasten.
Oekraïne heeft tijdens de nu al vier jaar durende grootschalige invasie het hoogste succespercentage bij onderscheppingen opgebouwd. De daar ontwikkelde technieken zouden nu ook in het Midden-Oosten kunnen worden ingezet. Vorige week zei de Oekraïense president Volodymyr Zelensky dat hij die kennis via een team van experts wil delen met de Golfstaten, die zwaar worden getroffen door Iraanse aanvallen.
"We beschikken over heel wat leverage waar we gebruik van kunnen maken," zei ze. "Oekraïne en Europa hebben zeer sterke troeven, zeker op de lange termijn."
(©Euronews 2026 / Managing Editor: Rob Kruiswinkel - The Press Junction /Picture: picture alliance / Anadolu | Dursun Aydemir)