Op 11 maart 2011 trof een aardbeving met een kracht van 9,0 het noordoosten van Japan. De beving veroorzaakte een tsunami die kustgemeenschappen in Tohoku verwoestte en leidde tot de kernramp in Fukushima. Vijftien jaar later gaat de wederopbouw nog altijd door.
Japan herdacht dinsdag dat het 15 jaar geleden is dat de Grote Oost-Japanse Aardbeving en de daaropvolgende tsunami bijna 20.000 mensen het leven kostten en de kernramp in Fukushima veroorzaakten.
De aardbeving met een kracht van 9,0 op de schaal van Richter vond plaats op 11 maart 2011 om 14.46 uur lokale tijd. De schokgolven veroorzaakten een tsunami die de kustgebieden in de prefecturen Miyagi, Fukushima en Iwate trof. Sommige golven bereikten een hoogte van meer dan 40 meter.
Volgens de Japanse Nationale Politie zijn er, gerekend tot maart 2026, in totaal 15.901 doden en 2.519 vermisten die vermoedelijk overleden zijn.
Meer dan 122.000 gebouwen werden volledig verwoest bij een van de zwaarste natuurrampen in de moderne Japanse geschiedenis. De tsunami leidde tot een meltdown in de kerncentrale Fukushima Daiichi. Dat leidde tot de zwaarste kernramp sinds Tsjernobyl. In de eerste drie dagen smolten de kernen van alle drie de reactoren grotendeels weg.
Wederopbouw gaat door
Japan heeft de afgelopen 15 jaar gewerkt aan de wederopbouw van gemeenschappen en infrastructuur in de getroffen regio. Volgens cijfers van de overheid is het herbouwen van hoofdwegen en sociale huurwoningen inmiddels afgerond.
In de periode 2011–2015 stelde Japan een Intensieve Wederopbouwfase in om de basisinfrastructuur te herstellen en ontheemde inwoners te ondersteunen. Daarna volgden twee wederopbouwfasen die waren gericht op het opnieuw opbouwen van gemeenschappen en het helpen van getroffen gebieden om economisch zelfstandig te worden. In april 2026 begint een derde fase, de Wederopbouw- en Heroplevingsperiode, waarin de nadruk ligt op langetermijnherstel en de revitalisering van de regio. Die periode zal lopen tot 2030.
Herstel in Fukushima
De prefectuur Fukushima kreeg te maken met extra uitdagingen doordat de aardbeving en tsunami de kernramp bij de centrale Fukushima Daiichi veroorzaakten.
Autoriteiten zeggen dat de stralingsniveaus in de prefectuur aanzienlijk zijn gedaald dankzij saneringswerkzaamheden en de natuurlijke afbraak. De huidige stralingsniveaus zijn nu vergelijkbaar met die in andere grote steden in Japan en wereldwijd.
Ook de controle op voedselveiligheid is aangescherpt. Radioactieve stoffen boven de door de overheid vastgestelde limieten worden nog maar zelden aangetroffen in landbouw-, bosbouw- en visserijproducten. Gebieden waarvoor nog evacuatiebevelen gelden, beslaan nu ongeveer 2,2% van het totale landoppervlak van de prefectuur Fukushima. Dat wijst op een geleidelijke vooruitgang bij het opnieuw openstellen van gemeenschappen.
De overheid en exploitant Tokyo Electric Power Company laten ook stapsgewijs gezuiverd water uit de centrale Fukushima Daiichi in de Grote Oceaan wegstromen, een proces waarvan functionarissen zeggen dat het voldoet aan internationale veiligheidsnormen.
Gemeenschappen worden opnieuw opgebouwd
Herstelmaatregelen zijn er ook op gericht om gemeenschappen nieuw leven in te blazen en inwoners te ondersteunen die door de ramp moesten vertrekken.
In de getroffen prefecturen zijn centra voor geestelijke gezondheidszorg opgericht. Teams van artsen, verpleegkundigen en maatschappelijk werkers bieden psychologische ondersteuning aan getroffenen. Lokale overheden bieden daarnaast hulp aan inwoners die in rampenwoningen leven en aan geëvacueerden die zich buiten hun eigen prefectuur hebben gevestigd.
Volgens functionarissen helpen buurtactiviteiten en sociale programma’s bewoners om hun onderlinge band te herstellen en weer een gevoel van zingeving te vinden. In grote delen van de Tohoku-regio wordt het toerisme opnieuw actief gepromoot nu gemeenschappen heropgebouwd worden en bezoekers langzaam terugkeren.
Populaire bestemmingen zijn onder meer de baai van Matsushima in de prefectuur Miyagi, het strand van Jodogahama in Iwate en traditionele evenementen zoals het Tanabata-festival in Sendai. De autoriteiten hopen dat bezoekers uit Japan en daarbuiten komen kijken hoe de regio zich sinds de ramp heeft hersteld.
Japan heeft ook zijn dank uitgesproken aan de internationale gemeenschap voor de steun na de ramp. Meer dan 195 landen en regio’s en 68 internationale organisaties boden hulp en betuigden hun medeleven, aldus Japanse functionarissen.
(©Euronews 2026 / Managing Editor: Yves Peeters - The Press Junction /Picture: picture alliance / NurPhoto | Yusuke Harada)