Geuren en bezinning: Griekse godin Pasithea brengt rust en ontspanning in Warschau kunstexpo

©Ezgi Deliklitas via Unsplash

Op Agnieszka Apoznańska’s ‘Pasithea’ kijken bezoekers door geschilderde ogen, vangen ze een vleugje honing op en voelen ze dat rust een recht is, geen beloning. De Griekse godin Pasithea verbeeldt de gedachten van de kunstenares.

Wie de tentoonstelling ‘Pasithea’ van Agnieszka Apoznańska in galerie Lotna in Warschau binnenstapt, voelt de vermoeidheid van zich afglijden, ook al lijkt de lange winter nog zeker niet voorbij.

Meteen bij de ingang word je verwelkomd door… een geur. Ongebruikelijk, want we komen tenslotte naar een schilderijententoonstelling. Maar deze expo wil meerdere zintuigen aanspreken.

Zuzanna Ziętek, die gespecialiseerd is in het combineren van geur en kunst, creëerde speciaal voor de tentoonstelling van Agnieszka Apoznańska een parfum dat de sfeer van de werken weerspiegelt.

‘De geur vormt een aanvulling op deze prachtige werken, die heel intiem, zacht en vol subtiele nuances zijn en naar mijn idee perfect harmoniëren met het parfum dat ik speciaal voor deze tentoonstelling heb gemaakt. De geur completeert de schilderijen van de kunstenares: hij is omhullend, zoet, warm en heeft iets licht raadselachtigs’, legt Ziętek uit.

De 44 schilderijen zijn bedoeld als een uitnodiging tot moeiteloze rust. Zoals curator Julia Barbasiewicz zegt, is de tentoonstelling ‘Pasithea’ een ode aan ontspanning die je niet hoeft te verantwoorden.

Pasithea is de Griekse godin van ontspanning, rust en hallucinaties, de jongste van de gezellinnen van Venus en de vrouw van Hypnos, de god van de slaap. Zij belichaamt het idee dat de kunstenares in haar werk wil overbrengen.

‘Ze zijn heel dromerig. Agnieszka vervaagt de contouren in haar schilderijen, wat heel kenmerkend voor haar is. En juist op die zachtheid en lichte onwerkelijkheid van deze situaties hebben we de tentoonstelling “Pasithea” gebouwd. We willen dat dit een uitnodiging is om te rusten, maar ook om een bepaalde pose, een bepaald masker dat we dagelijks dragen, los te laten’, aldus de curator.

Roze tinten domineren in het werk van Agnieszka Apoznańska. Het is een kleur met veel betekenissen voor haar.

‘Voor mij is het een kleur die tegelijk heel vrouwelijk is, stereotiep vrouwelijk – kleine meisjes zijn roze – maar hij wordt ook geassocieerd met nabijheid, met de warmte van de moederschoot, en met huid, met een heel sterk gevoel van lichamelijkheid. Bij elk werk onderzoek ik die kleur in een iets andere richting, ik probeer de intieme eigenschappen van deze kleur naar voren te halen, en soms juist de afstotende. Een vuilroze die kan doen denken aan een schram op de huid, die kan neigen naar de kleur van bloed, die onrust in ons kan oproepen en aan de andere kant het gevoel van warmte, liefde en de bijna tastbare textuur van deze kleur’, legt Apoznańska uit.

De schilderes geeft toe dat de opening een van de weinige momenten is waarop ze zoveel van haar schilderijen tegelijk kan zien en er een beetje mee kan spelen.

‘Ik werk vanuit één idee, dat ik van schilderij tot schilderij verder uitdiep. In dit geval was dat het thema rust, ontspanning en de noodzaak om jezelf daarin terug te vinden. Bij elk volgend werk vond ik die rust in een ander symbool, of in een andere kleurintensiteit, of in een fragment van het lichaam. Elk werk gaf me een hint over hoe het volgende eruit zou zien’, zegt Apoznańska.

Er is niet één enkele manier om de tentoonstelling ‘Pasithea’ te beleven

‘De schilderijen functioneren als een soort legpuzzel, en de paden die je ertussen kunt uitstippelen zijn bepaalde motieven die terugkeren. Maar die worden niet opgelegd, noch door de kunstenares, noch door mij. We willen dat iedereen op basis van Agnieszka’s werk zijn of haar eigen verhaal kan opbouwen’, zegt curator Julia Barnasiewicz.

Agnieszka Apoznańska vertrouwt toe dat ze het fijn vindt dat ze, wanneer ze met veel schilderijen tegelijk werkt, ze uiteindelijk als een puzzel kan leggen.

‘Door het ene spoor dat ik volgde naast het andere te leggen – bijvoorbeeld een stukje lichaam naast een symbool, naast een andere kleur, enzovoort. Met deze opstelling kon ik een beetje spelen door formaten, close-ups en details naast elkaar te zetten’, vertelt de schilderes.

De kunstenares hoopt dat bezoekers dit spel ook aangaan. ‘Door rond te lopen en op zoek te gaan naar het verhaal en de draad die van werk naar werk loopt. Om naar één schilderij te kijken en hun gedachte even later in het volgende voort te zetten. Net zoals ik dat in mijn proces doe’, moedigt ze aan.

In de tentoonstelling komt ook het motief van een gordijn terug. Het is een roze, rond, transparant doek dat tussen de schilderijen is gehangen en waar je doorheen naar een wazige wereld kunt kijken, zoals Apoznańska die in haar werk laat zien.

‘Het gordijnmotief duikt ook in de tentoonstelling op – zowel in de schilderijen als fysiek – een gordijn waarachter we niet langer hoeven te performen voor anderen. Je kunt erin stappen, als het ware een soort portaal binnengaan waar je je kunt verschuilen, maar van waaruit je ook naar de werken kunt kijken’, zegt de curator van de tentoonstelling.

De schilderijententoonstelling ‘Pasithea’ van Agnieszka Apoznańska is tot en met 6 maart te zien in galerie Lotna in Warschau.

(©Euronews 2026/Managing Editor: Martina Ribeiro- The Press Junction/Illustratie: ©Ezgi Deliklitas via Unsplash)