©66 north via Unsplash
Donald Trump heeft aangekondigd dat de Verenigde Staten, Denemarken en Groenland een akkoord hebben bereikt over de veiligheid van het Arctische eiland. Washington zou permanente toegang, overvlucht- en stationeringsrechten krijgen en zijn militaire aanwezigheid mogen uitbreiden. Niet-NAVO-landen zouden geen militaire basis mogen bouwen of gevoelige investeringen mogen doen in Groenland.
De Amerikaanse president presenteerde de overeenkomst als een historische overwinning. Volgens Trump neemt het akkoord al zijn veiligheidszorgen weg, kost het de Verenigde Staten niets en geeft het Washington “permanente controle” over de veiligheid van Groenland. Hij kondigde bovendien aan dat de aanleg van een grotere Amerikaanse militaire aanwezigheid onmiddellijk kan beginnen. Toch ligt de werkelijkheid genuanceerder. Er is geen sprake van een Amerikaanse overname of van een overdracht van soevereiniteit. Groenland blijft onderdeel van het Deense koninkrijk en behoudt zijn recht op zelfbeschikking. Ook zou Washington volgens ingewijden geen veto krijgen over politieke of economische beslissingen van de Groenlandse regering.
Trump lijkt enige die enthousiast is
Precies daarom lijkt Trump vooralsnog de enige die het akkoord als een triomf verkoopt. Voor Denemarken en Groenland is het vooral een compromis dat de Amerikaanse veiligheidsbelangen erkent, maar tegelijk hun soevereiniteit moet beschermen. De overeenkomst zou een gespannen periode moeten afsluiten waarin Trump meermaals suggereerde dat de Verenigde Staten Groenland desnoods met dwang moesten verwerven. De deal moet naar verwachting tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York worden ondertekend. Tot die tijd blijven de details beperkt en is niet duidelijk hoe ver de Amerikaanse bevoegdheden precies reiken.
Voor Trump biedt de aankondiging wel onmiddellijk politiek voordeel. Hij kan zich presenteren als de president die meer invloed in het strategisch belangrijke Noordpoolgebied heeft afgedwongen, zonder formeel grondgebied te annexeren. Voor Kopenhagen en Nuuk is het akkoord daarentegen geen Amerikaanse overwinning, maar een manier om verdere escalatie te vermijden.
©66 north via Unsplash - illustratiebeeld van Groenland