©Unsplash
Valentijnsdag staat voor de deur, maar heb je je ooit afgevraagd wat de oorsprong van dit feest is? Het oude Romeinse feest ‘Lupercalia’ is een van de eerste getuigenissen van de term Valentijnsdag. Maar het feest is niet ontstaan zoals je je het misschien voorstelt.
Het evenement, dat op 15 februari plaatsvond, begon met het traditionele offer van een geit en een ongelukkige hond. En als dat nog niet genoeg was om Cupido’s pijlen te laten vliegen, sneed een groep priesters, de Luperci, een stuk huid van de twee dieren, raakte daarmee hun voorhoofd aan en sloegen ze vervolgens iedere vrouw in de buurt ermee.
Er wordt gezegd dat vrouwen hoopten zo vruchtbaarder te worden. Aan het einde van de 5e eeuw besloot paus Gelasius I dat hij er genoeg van had en verving hij de Lupercalia door Sint-Valentijn. Geen offers meer, alleen nog liefde, in de betekenis zoals die tot vandaag is doorgegeven.
De heiligen met de naam Valentijn
Maar de weetjes over Valentijn houden daar niet op. Veel mensen denken dat twee heiligen met de naam Valentijn de inspiratie voor het feest waren. Maar wat als het dezelfde persoon was? Een van hen, Valentijn, werd vervolgd door keizer Claudius II Gothicus nadat hij weigerde de Romeinse goden te vereren.
Toen hij in de gevangenis zat, ondertekende hij een brief aan een vrouw die hij van haar blindheid zou hebben genezen met de woorden “van jouw Valentijn”. Velen zeggen dat het feest geïnspireerd kan zijn op zijn vriendelijkheid en zijn liefde.
In dezelfde periode ging een priester met de naam Valentijn van Terni in tegen de bevelen van de keizer en trouwde hij in het geheim jonge verliefde koppels. Keizer Gothicus geloofde echter dat ongetrouwde mannen betere soldaten waren.
Niets om van te houden, minder om te verliezen. Het verhaal vertelt dat Gothicus hem rond 14 februari 269 n.Chr. liet executeren. Omdat hij stierf voor de “zonde” van het sluiten van huwelijken, wordt zijn dood herdacht als een dag van liefde.
Waar komt de gewoonte van cadeaus vandaan?
En dan komen we bij veel aardse zaken. Eén ding is zeker: Valentijnsdag is big business, goed voor miljarden euro’s wereldwijd. Waar komt deze gewoonte vandaan? Een van de eerste wenskaarten om deze dag te vieren werd in de 16e eeuw gemaakt. Hij bevatte de inmiddels iconische vraag: “Wil jij mijn Valentijn zijn?”.
In 1847 werd Esther Howland een van de eerste Amerikaanse producenten van wenskaarten. Richard Cadbury volgde met de creatie van de eerste doos bonbons in 1868. Vandaag wordt het feest over de hele wereld gevierd met cadeaus als rode rozen, pralines, zoetigheden, romantische afspraakjes en veel meer, maar het begon allemaal met een eenvoudig en veel persoonlijker kaartje.
De tegenreactie: Singles Awareness Day
In 2001 besloot een middelbare scholier, Dustin Barnes, een groep met vrienden op te richten om het single-zijn te vieren in plaats van in zelfmedelijden te zwelgen. Ze kozen 15 februari (de dag na Valentijn) als vorm van protest, terwijl ze profiteerden van de kortingen op chocolade. Het acroniem SAD (Singles Awareness Day) speelt ironisch met het Engelse woord “sad” (verdrietig), maar het feest viert onafhankelijkheid en zelfliefde. Tegenwoordig is het wereldwijd verspreid met “anti-Valentine”-feesten, avonden met vrienden en momenten van self-care.
Galentine’s Day: het feest van vriendinnen
Op 13 februari wordt Galentine’s Day gevierd, bekend geworden door de tv-serie “Parks & Recreation”: een dag om vrouwelijke vriendschappen te vieren in plaats van romantische liefde. Brunch met vriendinnen, cadeaus en het vieren van platonische banden.
Wie heeft de romantische Valentijnsdag nu écht uitgevonden?
De eer om Valentijn te hebben uitgeroepen tot patroon van de liefde gaat naar Geoffrey Chaucer, auteur van de Canterbury Tales, die aan het einde van de 14e eeuw “Het Parlement der Vogelen” schreef en Cupido met Sint-Valentijn in verband bracht. Voor dit gedicht had Valentijn geen bijzondere connectie met romantische liefde.
Het hoge liefdesgerechtshof van Parijs
In Parijs werd op 14 februari 1400 het Hoge Liefdesgerechtshof opgericht, dat moest oordelen over overspel, geweld en liefdeskwesties. Een instelling geïnspireerd op de principes van de middeleeuwse hoofse liefde.
De eerste “valentijnskaart” uit de geschiedenis
De traditie van liefdesbrieven gaat terug tot de 15e eeuw, toen Karel van Orléans, gevangene in de Tower of London, brieven naar zijn vrouw stuurde en haar “ma tres doulce Valentinée” noemde. Ze worden nog altijd bewaard in de British Library.
Hoe men het in de wereld viert: de vreemdste tradities
Japan en Zuid-Korea
Vrouwen geven mannen chocolade op 14 februari, en de mannen geven op 14 maart witte chocolade terug tijdens “White Day”. In Zuid-Korea vieren mensen die op beide dagen niets krijgen “Black Day” op 14 april door zwarte noedels te eten.
Brazilië
Valentijnsdag wordt op 12 juni gevierd, ter ere van Sint-Antonius.
Tsjechië
Liefde wordt er op 1 mei gevierd, ter ere van het romantische gedicht “Máj” van Karel Hynek Mácha.
Denemarken
Er is de traditie van de “valentinsbrev”, anonieme brieven waarbij de afzender alleen met puntjes ondertekent.
Baci Perugina en Luisa Spagnoli
In 1922 creëerde de Italiaanse zakenvrouw Luisa Spagnoli de Baci Perugina door restjes hazelnoten te gebruiken en die met chocolade te mengen. Haar partner Giovanni Buitoni doopte ze om tot “Baci” (zoenen in het Nederlands) en voegde in de jaren dertig de beroemde briefjes met liefdeszinnen toe.
Zo ben je net iets origineler, toch?
(©GreenMe.it 2026/Managing Editor: Martina Ribeiro - The Press Junction/Illustratie: ©freestocks via Unsplash)