Hittegolf die 50 jaar geleden “virtueel onmogelijk” was, treft West-Europa momenteel harder dan ooit

©Immo Wegmann via Unsplash

Deze hittegolf was vijftig jaar geleden vrijwel ondenkbaar. Een nieuw internationaal onderzoek van World Weather Attribution concludeert dat de huidige hitte in West-Europa zonder klimaatverandering “virtueel onmogelijk” zou zijn geweest en dat de kans op zulke extreme warmte in enkele decennia sterk is toegenomen. 

Hittekoepel boven West-Europa

West-Europa zit midden in een zogenoemde hittekoepel: een hardnekkig hogedrukgebied dat warme lucht vasthoudt en aanvult met extra zonnestraling. Volgens meteorologen kronkelt de straalstroom momenteel zo dat warme lucht uit Afrika en de Azoren verder naar het noorden wordt geduwd, terwijl er nauwelijks wind is om die warmte weg te blazen.

Dat verklaart waarom vooral Frankrijk zwaar getroffen wordt, met lokaal temperaturen boven 40 graden en in meerdere departementen de hoogste waarschuwingsniveaus. Ook in Spanje en andere delen van Europa lopen de temperaturen sterk op, terwijl de kust nog enigszins verkoeling biedt.

Recordhitte en risico’s

Het WWA-rapport noemt de hittegolf de zwaarste die in West-Europa is gemeten, zowel qua temperatuur als luchtvochtigheid. De onderzoekers stellen dat een vergelijkbare hittegolf in 1976 ongeveer 3,5 graden koeler zou zijn geweest en dat de kans op nachtelijke hitte vandaag ongeveer 100 keer groter is dan twee decennia geleden. Over heel Europa sneuvelen de hitterecords en worden hittegolven waargenomen.

Klimaatverandering als versterker

De kern van het rapport is duidelijk. Klimaatverandering maakt dit soort hitte niet alleen waarschijnlijker, maar ook intenser. Volgens de onderzoekers is de aardopwarming de doorslaggevende factor achter de uitzonderlijke warmte, terwijl de veranderende straalstroom en de afnemende temperatuurverschillen tussen evenaar en poolgebied de duur en hardnekkigheid van hittegolven vergroten. 

Diezelfde dynamiek verklaart ook waarom Europa afwisselend langere droge hitteperiodes en dan weer koude, natte fases kan krijgen. De atmosfeer lijkt volgens de wetenschappers steeds vaker vast te lopen in extreme patronen die langer blijven hangen dan vroeger.

De boodschap van het rapport is vooral dat “extreem” inmiddels het nieuwe normaal dreigt te worden. Waar West-Europa vijftig jaar geleden nog aan de veilige kant van dit soort hitte bleef, wordt nu al op brede schaal recordwarmte gemeten of verwacht in tientallen Europese steden.

Deze hittegolf is geen losstaand natuurverschijnsel, maar een voorbeeld van hoe snelle opwarming de spelregels verandert. Volgens de onderzoekers kan de komende jaren elke extra graad opwarming zulke gebeurtenissen zelfs zwaarder en frequenter maken.