De EU-buitenlandchef Kaja Kallas waarschuwde dat het oprichten van een afzonderlijk EU-leger naast de NAVO “uiterst gevaarlijk” zou zijn, omdat het in een crisissituatie de bevelslijnen zou vertroebelen.
De hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor het buitenlands beleid, Kaja Kallas, heeft maandag gewaarschuwd voor de oprichting van een Europees leger, dat zij omschreef als “uiterst gevaarlijk” nu het debat over de toekomstige defensiecapaciteiten van de EU verder oplaait.
Op een veiligheidsconferentie in Noorwegen zei Kallas dat in elke militaire crisis het behoud van een heldere commandostructuur de hoogste prioriteit moet hebben.
“Op Europees niveau komen de ministers van Justitie voortdurend bijeen en zij denken al Europees, terwijl de defensieministers altijd nationaal zijn gebleven: nationale budgetten, nationale besluitvorming”, zei ze. “Natuurlijk is het de bevoegdheid van de lidstaten, niemand pakt hun die af, maar de lidstaten zijn te klein om het alleen te doen. Als we het samen doen, kunnen we in feite een groter gebied dekken. Neem luchtverdediging, bijvoorbeeld. Samenwerken is duur, dus we hebben negen capaciteitsdomeinen die we echt in nauwe samenwerking met de NAVO aan het ontwikkelen zijn”, voegde Kallas daaraan toe.
Volgens haar zou het oprichten van een apart Europees leger naast de NAVO-troepen tot verwarring kunnen leiden tijdens crises. “Als je al deel uitmaakt van de NAVO, kun je geen apart leger creëren naast het leger dat je al hebt. Want in crisistijd is de commandostructuur het allerbelangrijkste: wie geeft bevelen aan wie. En als je een Europees leger hebt en daarnaast een NAVO-leger, dan valt de bal gewoon tussen wal en schip, en dat is buitengewoon, buitengewoon gevaarlijk. Daarom zeg ik: we moeten de Europese defensie versterken, die ook deel uitmaakt van de NAVO. Het is echt complementair aan de NAVO. Laten we de NAVO niet weggooien”, besloot ze.
"Noorwegen is de eerste verdedigingslinie"
Voorafgaand aan de opmerkingen van Kallas zei de Noorse premier Jonas Gahr Støre tegen de aanwezigen dat Noorwegen, ondanks het retorische neerbuigen over de rol van Europese NAVO-lidstaten in de defensie door Washington, de voorhoede van de NAVO blijft tegenover de Russische nucleaire strijdkrachten.
“Toen ik president Trump voor het eerst ontmoette, heb ik hem dit gezegd, ik keek hem recht in de ogen en zei: voor een Noorse premier is het belangrijk om een Amerikaanse president in de ogen te kijken en te zeggen: ‘Op 100 kilometer van mijn grens ligt het grootste nucleaire arsenaal ter wereld. En het is niet op mij gericht, meneer de president, maar op u,’” zei hij. “Het maakt uit dat wij die onderzeeërs in de gaten houden. We weten wanneer ze de haven verlaten. We weten wanneer ze hun nieuwe wapensystemen testen. En we delen die informatie met u en we werken samen bij het monitoren daarvan. En daarom moet ik gewoon zeggen dat het volstrekt vals klinkt wanneer de Amerikaanse president in Davos zegt dat ‘wij alles in de NAVO stoppen en de NAVO niets terugdoet’. Dat klopt niet.”
Støre wees ook op de schaal van de komende militaire oefeningen in het Noordpoolgebied. “Over een maand zullen we 25.000 militairen hebben die oefenen in Noord-Noorwegen en Noord-Finland. De twee grootste contingenten daar, zag ik, zijn de Franse en de Amerikaanse, elk met 4.000 tot 5.000 militairen. En nogmaals, dit is geen liefdadigheid. Dit komt voort uit een wederzijds belang. We zullen dat behouden, we zullen daar zorg voor dragen en we zullen onze Amerikaanse partners daar aan blijven herinneren.”
Rutte: Europa kan zich niet verdedigen zonder steun van de VS
De afgelopen weken is er opnieuw spanning binnen de NAVO ontstaan, aangewakkerd door Donald Trumps herhaalde kritiek op Europese bondgenoten en zijn dreigementen om Groenland, een semi-autonoom gebied van Denemarken, in te lijven. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte zei onlangs tegen EU-parlementariërs dat Europa zich niet kan verdedigen zonder steun van de Verenigde Staten.
Kallas wees beweringen over verdeeldheid binnen de NAVO van de hand en benadrukte dat de samenwerking tussen het bondgenootschap en de EU is versterkt. “Ik ben het er eigenlijk niet mee eens dat er een breuk is”, zei ze. “We proberen onze lidstaten te helpen hun defensie-uitgaven te verhogen en dat ook samen te doen met alle andere lidstaten en ook met landen als Noorwegen, zodat we klaar zijn. En 23 lidstaten van de Europese Unie zijn ook lid van de NAVO, dus we werken echt samen met de NAVO. Het komt boven op wat de NAVO doet en we werken echt hand in hand.”
Gevraagd of ze het eens was met Ruttes inschatting dat Europa nog niet op eigen benen kan staan zonder de Verenigde Staten, erkende Kallas dat er nog werk aan de winkel is. “Het was daarin heel duidelijk”, zei ze. “Wel, op dit moment is de situatie zo, maar we werken eraan om ook op het gebied van veiligheid zelfstandiger te worden, omdat het duidelijk is dat onze kwetsbaarheden onze zwaktes zijn. Daarom investeren we meer in defensie, ook in de capaciteiten, en proberen we die als Europees te zien, niet alleen als nationaal.”
(©Euronews 2026/Managing Editor: Benjamin Sluis - The Press Junction/Illustratie: ©Marek Studzinski via Unsplash)