© Jonathan Ford via Unsplash
De kans groeit dat de wereld de komende maanden te maken krijgt met een zeldzame en krachtige ‘super-El Niño’, een natuurfenomeen waarbij het oppervlaktewater in de tropische Stille Oceaan sterk opwarmt. Volgens recente modellen kan de temperatuurafwijking oplopen tot 2,5 à 4 graden, ruim boven de drempel van 2 graden die een super-El Niño definieert. Zulke extreme gebeurtenissen komen gemiddeld slechts om de tien tot vijftien jaar voor en zouden dit keer mogelijk sterker worden dan de recordeditie van 2015-2016.
El Niño ontstaat wanneer passaatwinden verzwakken, waardoor warm water zich ophoopt aan de oostkant van de Stille Oceaan. Dat verstoort zeestromen en luchtdruksystemen wereldwijd. Het fenomeen versterkt zichzelf: warmer water verzwakt de winden nog verder, wat de opwarming opnieuw aanjaagt.
De impact is wereldwijd voelbaar, vooral rond de Stille Oceaan. In Azië en Australië leidt El Niño vaak tot droogte, hittegolven en bosbranden, terwijl landen aan de Amerikaanse westkust net meer regen en overstromingen krijgen. Ook tyfoons kunnen krachtiger worden. Daarnaast zorgt El Niño doorgaans voor een extra stijging van de wereldwijde temperatuur met 0,2 tot 0,3 graden, bovenop de huidige opwarming van ongeveer 1,5 graad. Wetenschappers vrezen dat de combinatie met klimaatverandering de gevolgen nog zal versterken, al blijft de precieze impact onzeker.
Voor Europa zijn de directe effecten beperkt. Het weer hier wordt vooral bepaald door andere systemen, zoals de Noord-Atlantische oscillatie. Wel zijn er indirecte gevolgen: zo kan El Niño leiden tot minder orkanen in de Atlantische Oceaan en mogelijk een natter voorjaar na afloop van het fenomeen. Ook de extra wereldwijde opwarming kan lokaal merkbaar zijn.
De economische impact van een super-El Niño kan enorm zijn en jarenlang nazinderen. Eerdere edities veroorzaakten schade van duizenden miljarden dollars, onder meer door mislukte oogsten, overstromingen, droogte en gezondheidsproblemen. Onderzoek toont aan dat zulke schokken de economische groei tot jaren later kunnen afremmen. Ook in Europa kunnen indirecte gevolgen voelbaar zijn, bijvoorbeeld via stijgende prijzen van producten zoals koffie, cacao, rijst en fruit uit getroffen regio’s.
Hoewel de exacte kracht en timing nog onzeker zijn, wijzen de vooruitzichten erop dat deze El Niño zich de komende maanden verder ontwikkelt en mogelijk pas in 2027 zijn grootste impact zal hebben.
Illustration picture: © Jonathan Ford via Unsplash