Mariene hittegolven zorgen voor ‘winnaars en verliezers’ – maar meer vis is niet altijd goed nieuws

©Sai Akhil Varma Datla via Unsplash

Onderzoekers waarschuwen voor overdreven optimisme rond stijgende visbestanden die worden aangejaagd door mariene hittegolven.

Exploderende visbestanden in koudere wateren zijn een waarschuwingssignaal, geen goed nieuws, zeggen wetenschappers.

Klimaatverandering treft vispopulaties harder dan we tot nu toe dachten – en een misleidend natuurverschijnsel kan de ware omvang van het probleem verhullen.

In een grootschalige nieuwe studie zijn bijna 34.000 vispopulaties op het noordelijk halfrond bijna dertig jaar lang gevolgd. De uitkomsten zijn opmerkelijk: voor elke 0,1°C opwarming van de oceaan die een decennium lang aanhoudt, daalt het aantal vissen gemiddeld met meer dan 7 procent. In sommige gevallen kan dat verlies in één enkel jaar oplopen tot bijna 20 procent.

“Op de lange termijn is dit slecht nieuws voor vissen”, zegt hoofdauteur dr. Shahar Chaikin, marien ecoloog bij het Nationaal Natuurhistorisch Museum van Spanje. Het onderzoek, dat is gebaseerd op gegevens uit wetenschappelijke boomkor‑ en bodemtrawlonderzoeken wereldwijd, verscheen in het tijdschrift Nature Ecology and Evolution.

Mariene hittegolven zorgen voor ‘winnaars en verliezers’

De onderzoekers onderscheiden twee verschillende aspecten van de opwarming van de oceaan, die vaak door elkaar worden gehaald. Het eerste is de langzame, gestage temperatuurstijging over decennia heen. Het tweede zijn plotselinge, intense mariene hittegolven, die steeds vaker voorkomen en steeds heviger worden.

Beide zijn schadelijk – maar op verschillende manieren.

Geleidelijke, langdurige opwarming vormt een universele bedreiging. Waar een vispopulatie zich ook bevindt – in warme tropische zeeën of in koude noordelijke wateren – aanhoudende temperatuurstijgingen zorgen ervoor dat de aantallen teruglopen.

Mariene hittegolven zijn een ingewikkeldere factor. Deze korte uitbarstingen van extreme hitte zorgen voor tijdelijke winnaars en verliezers, afhankelijk van waar binnen het verspreidingsgebied van de soort een populatie leeft.

Neem de Europese sprot – het kleine zilverkleurige visje dat in supermarkten door heel het continent te vinden is. Wanneer een hittegolf de Middellandse Zee treft, waar de sprot al leeft onder de warmste omstandigheden die hij kan verdragen, kelderen de aantallen. Maar dezelfde hittegolf die een sprotpopulatie voor de kust van Noorwegen raakt, kan juist voor een piek zorgen – de plotselinge warmte verandert een koud, moeilijk leefgebied tijdelijk in een uitnodigende omgeving.

Vissers moeten oppassen voor ‘overdreven optimisme’

Dat schept een gevaarlijke illusie. Als visbestanden in koudere noordelijke regio’s in warme jaren exploderen, zouden visserijbeheerders kunnen concluderen dat alles in orde is – misschien zelfs dat de vangstquota omhoog kunnen. Het onderzoek waarschuwt hier nadrukkelijk voor.

“Deze winsten zijn tijdelijk”, zegt dr. Chaikin. “Ze zijn vergankelijk.” De kortstondige boom is geen teken dat de populatie gezond is. De onderzoekers spreken van “kattengoud”: een verleidelijke oppervlakte die een dieperliggende achteruitgang maskeert.

Als beheerders hogere quota vaststellen op basis van zulke tijdelijke pieken, lopen ze het risico om toch al onder druk staande populaties richting instorting te duwen zodra de temperaturen normaliseren – of verder blijven stijgen.

Op de lange termijn, zo constateren de onderzoekers, zijn er geen blijvende winnaars. Of een vispopulatie nu in warme of in koude wateren leeft, door aanhoudende opwarming van de oceaan zullen de aantallen overal afnemen. De tijdelijke impuls waarvan noordelijke populaties profiteren, houdt geen stand.

Wat vandaag lijkt op goed nieuws voor vissen in koudere wateren, zal dat waarschijnlijk niet blijven. Beleidskeuzes baseren op die vluchtige winsten, zo waarschuwt de studie, vergroot het risico dat de uiteindelijke ineenstorting veel erger uitpakt.

(©Euronews 2026 / Managing Editor: Martina Ribeiro - The Press Junction / Picture: ©Sai Akhil Varma Datla via Unsplash)