Meer oversterfte door hittegolf dan tijdens coronapandemie in België

©micheile henderson via Unsplash

De uitzonderlijke hittegolf die Europa eind juni trof, heeft in één week naar schatting 14.260 extra overlijdens veroorzaakt. Een analyse van de Europese sterftemonitor EuroMOMO, gebaseerd op cijfers uit 24 landen, wijst erop dat vooral België, Frankrijk en Duitsland zwaar werden getroffen. De meeste slachtoffers waren 65-plussers.

In Wallonië lag de sterfte bijzonder hoog. Op 28 juni werden er volgens een analyse van The New York Times 313 overlijdens geregistreerd, tegenover 245 op de dodelijkste dag van de coronapiek in november 2020. Tussen 18 juni en 1 juli registreerde België 1.747 extra overlijdens: 919 in Wallonië en 682 in Vlaanderen. In Wallonië lag de sterfte 76 procent boven het gemiddelde. De hitte veroorzaakte ook grote druk op de gezondheidszorg. Spoeddiensten kregen meer patiënten binnen, terwijl sommige ziekenhuizen met personeelstekorten en overvolle afdelingen kampten. In Wallonië heeft volgens zorgbestuurder Philippe Devos ongeveer de helft van de spoedafdelingen geen airconditioning. Ook in andere Belgische ziekenhuizen waren er meldingen van slecht geventileerde en oververhitte ruimtes. Zo schrijft Brussels Times.

Geen unanimiteit over airco

Toch blijft structurele airconditioning in België en andere Noord-Europese landen omstreden. Slechts een minderheid van de Europese huishoudens beschikt over een airco, tegenover ongeveer 90 procent in de Verenigde Staten. Critici vrezen immers een hogere elektriciteitsvraag, extra uitstoot en warmte die via buitenunits in dichtbebouwde steden wordt afgegeven. Belgische artsen waarschuwen echter dat de terughoudendheid levens kan kosten. Vooral ouderen die alleen wonen, mensen met chronische aandoeningen en inwoners van slecht geïsoleerde woningen lopen gevaar. In Wallonië was ongeveer 85 procent van de extra sterfgevallen toe te schrijven aan mensen van 65 jaar of ouder. Lage inkomensgroepen zijn extra kwetsbaar omdat zij minder mogelijkheden hebben om hun woning te koelen.

De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert tijdens hittegolven ramen overdag gesloten te houden, ’s nachts te ventileren, voldoende water te drinken en kwetsbare buren regelmatig te controleren. De Belgische overheid wil voorlopig vooral inzetten op zogenaamde koele ruimtes, betere hitteplannen en renovatie van woningen. De federale Risk Management Group pleit daarnaast voor het openstellen van publieke gebouwen, kerken en andere infrastructuur voor kwetsbare groepen. De sterftecijfers maken volgens deskundigen duidelijk dat hitte niet langer uitsluitend een weersprobleem is. Door de klimaatverandering komen extreme temperaturen vaker en vroeger voor. Zonder betere bescherming van woningen, ziekenhuizen en ouderen dreigt elke nieuwe hittegolf opnieuw een gezondheidscrisis te worden. Wetenschappers noemen de hittegolf van juni daarom een waarschuwing voor de toekomst, niet slechts een uitzonderlijke statistische uitschieter.