©Artur Voznenko via Unsplash
Russische drones dringen steeds vaker het luchtruim van NAVO-landen binnen. Vooral Roemenië, Polen en de Baltische staten krijgen te maken met toestellen of brokstukken die vanuit de oorlog in Oekraïne hun grondgebied bereiken. De incidenten vergroten de vrees dat Moskou bewust de grenzen van het bondgenootschap aftast en speelt met het risico op een rechtstreekse confrontatie.
Roemenië is momenteel het belangrijkste probleemgebied. Volgens cijfers van het Roemeense ministerie van Defensie werd het luchtruim daar dit jaar al 23 keer geschonden door Russische drones. In vier gevallen werden toestellen neergeschoten; daarnaast werden op Roemeens grondgebied 27 keer brokstukken gevonden. De Roemeense autoriteiten benadrukken wel dat zij niet met zekerheid kunnen zeggen dat Rusland de drones bewust op Roemeens grondgebied richtte. Zo schrijft Reuters.
Russische drones testen grenzen van NAVO
Toch neemt de politieke druk toe. NAVO-landen noemen de schendingen gevaarlijk en onaanvaardbaar en houden Rusland verantwoordelijk. De Noord-Atlantische Raad kwam bijeen om de incidenten in Polen en Roemenië te bespreken. Volgens de alliantie tonen ze aan dat Rusland steeds meer risico’s accepteert. Wanneer een onbekend toestel wordt waargenomen, sturen NAVO-landen gevechtsvliegtuigen op pad om het te identificeren en te onderscheppen. Als een drone een directe bedreiging vormt, kan hij worden neergeschoten. Roemeense F-18’s schoten onlangs een vermoedelijk Russisch toestel neer tijdens een NAVO-luchtpolitiemissie. Een grensschending leidt zeker niet automatisch tot een militaire reactie van de hele alliantie. Een lidstaat kan wel artikel 4 van het NAVO-verdrag inroepen voor overleg wanneer zijn veiligheid of territoriale integriteit wordt bedreigd. Artikel 5, waarin een aanval op één bondgenoot als een aanval op allen geldt, is vooralsnog niet geactiveerd.
De situatie wordt extra ingewikkeld doordat ook Oekraïense drones soms afwijken van hun koers. Polen en de Baltische landen vrezen bovendien dat Rusland een incident met een Oekraïens toestel kan misbruiken voor een zogenoemde false flag-operatie. Daarom versterken ze de bewaking rond energiecentrales, militaire bases en andere kritieke infrastructuur.
Volgens deskundigen gaat het niet alleen om verdwaalde drones. Rusland zou onbemande toestellen ook inzetten voor verkenning en het testen van de reactie van Europese landen. Dat NAVO-landen terughoudend reageren, voorkomt escalatie, maar kan Moskou tegelijk het signaal geven dat beperkte provocaties weinig kosten.