Wereld
Politiek
Portugal kiest in tweede ronde presidentsverkiezingen tussen gematigde en populistische kandidaat
De socialistische kandidaat António José Seguro geldt als favoriet om de radicaal-rechtse populist André Ventura te verslaan in de tweede ronde van de Portugese presidentsverkiezingen, een stembusgang die wordt overschaduwd door een reeks zware stormen die het land treffen.
Portugal is zondag begonnen aan de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, waarin het land kiest tussen de centrumlinkse socialistische (PS) kandidaat António José Seguro en de leider van de radicaal-rechtse partij Chega (Genoeg), André Ventura.
11 miljoen Portugezen in binnen- en buitenland zijn stemgerechtigd. De eerste exitpolls worden rond 20.00 uur lokale tijd (21.00 uur CET) verwacht.
António José Seguro wordt verwacht André Ventura te verslaan. Ventura's partij Chega werd in 2019 opgericht en is inmiddels de grootste oppositiepartij in het parlement.
Seguro haalde 31,1% van de stemmen en Ventura 23,52%. Geen van beide kandidaten haalde de vereiste 50% om al in de eerste ronde te winnen, waardoor het vandaag tot een tweede ronde komt.
Voor het eerst in 40 jaar een tweede ronde nodig
In 1986 versloeg de leider van de Socialistische Partij, Mário Soares, de conservatief-rechtse CDS-leider Diogo Freitas do Amaral. Soares won 51,18% van de stemmen (3.010.756 stemmen), terwijl Do Amaral 48,82% haalde (2.872.064 stemmen). Die verkiezing was vooral opvallend vanwege de spectaculaire ommekeer tussen de eerste en tweede ronde.
In de eerste ronde, op 26 januari 1986, behaalde Freitas do Amaral een ruime 46,31% van de stemmen, terwijl Soares bleef steken op 25,43%. In de tweede ronde gold Freitas do Amaral als de grote favoriet en leek de verkiezing van een conservatief-rechtse president vrijwel zeker. Mário Soares wist echter de linkerzijde te verenigen en een historische electorale comeback te realiseren.
Politieke aardverschuiving in Portugal al ingezet
Veertig jaar na die verkiezingen is het politieke landschap in Portugal opnieuw aan het verschuiven. De sterke score van André Ventura in de eerste ronde betekende een nieuwe mijlpaal in de opmars van radicaal-rechts in Europa, waar populistische partijen de laatste jaren de macht hebben gegrepen of die steeds dichter genaderd zijn.
António José Seguro, een socialist van het eerste uur, presenteert zich als een gematigde kandidaat die stabiliteit wil brengen in de democratische instituties en wil samenwerken met de huidige centrumrechtse minderheidsregering.
Portugese president heeft vooral ceremoniële rol
In Portugal is de rol van de president grotendeels ceremonieel en heeft hij geen uitvoerende macht.
Als traditioneel staatshoofd staat de Portugese president boven de politieke partijen; een belangrijk deel van de taak bestaat uit het bemiddelen in conflicten en het ontzenuwen van spanningen.
Toch is de president een invloedrijke stem en beschikt hij over enkele krachtige instrumenten. Zo kan hij wetten van het parlement vetoën, al kan dat veto weer ongedaan worden gemaakt. Daarnaast beschikt het staatshoofd over wat in het Portugese politieke jargon de “atoombom” wordt genoemd: de bevoegdheid om het parlement te ontbinden en vervroegde verkiezingen uit te schrijven.
In mei hield Portugal al voor de derde keer in drie jaar parlementsverkiezingen, in de ergste periode van politieke instabiliteit in decennia. Het schip weer recht trekken is dan ook een van de grootste uitdagingen voor de volgende president.
In maart zal de winnaar de centrumrechtse president Marcelo Rebelo de Sousa opvolgen, die twee ambtstermijnen van vijf jaar heeft volbracht.
(©Euronews 2026/Managing Editor: Martina Ribeiro - The Press Junction/Illustratie: ©picture alliance / NurPhoto | Luis Boza)