Recht uit het hart: tentoonstelling ‘Liefdesbrieven’ verkent 500 jaar aan emoties

©Nathan Dumlao via Unsplash

Liefde is, zoals bekend, een veelvormig fenomeen dat een hele waaier aan emoties omvat. Gevoelens die ruim een halve eeuw lang op papier zijn gezet, zijn nu te zien in een nieuwe tentoonstelling “Love Letters” in The National Archives in Londen.

Do you believe in life after love? Verlies, verlangen, pijn en vreugde zijn slechts enkele van de vele emoties die samenkomen in een nieuwe tentoonstelling in The National Archives in Londen.

Conservator Victoria Iglikowski-Broad zegt dat de documenten “legendarische liefdesverhalen uit de Britse geschiedenis” vertellen, met leden van het koningshuis, politici, beroemdheden en spionnen, “naast de stemmen van gewone mensen”.

“We proberen duidelijk te maken wat een liefdesbrief allemaal kan zijn. Uiting van liefde kun je op allerlei plekken vinden – en bovendien ook op verrassende plekken”, voegt Iglikowski-Broad eraan toe.

Die uitingen nemen ook vele gedaanten aan. De tentoonstelling loopt uiteen van contactadvertenties uit het begin van de 20e eeuw op zoek naar gelijkgeslachtelijke liefde, tot brieven van geliefden aan frontsoldaten en een middeleeuws lied over liefdesverdriet.

Ook te zien is “een van onze meest iconische documenten”, zegt Iglikowski-Broad, doelend op een aangrijpende brief aan koningin Elizabeth I van haar vrijer Robert Dudley, graaf van Leicester.

De brief, geschreven enkele dagen voor Dudleys dood in 1588, geeft een inkijkje in de intimiteit tussen de “Maagdelijke Koningin”, die nooit trouwde, en de man die zichzelf “uw arme oude dienaar” noemde.

Op de buitenkant van de brief stond “his last lettar” – de spelling was destijds grillig. Het stuk werd teruggevonden op het nachtkastje van de koningin toen zij bijna vijftien jaar later overleed.

Familiebanden en vriendschap

Liefde betekent in de tentoonstelling meer dan alleen romantiek. Familieliefde komt naar voren in het handgeschreven testament van Jane Austen uit 1817, waarin ze vrijwel al haar bezittingen nalaat aan haar geliefde zus Cassandra, en in een brief uit 1956 waarin de vader van de Londense gangster-tweeling Reggie en Ronnie Kray de rechtbank smeekt mild te zijn, omdat “hun enige zorg in het leven is om goed te doen voor iedereen”.

De briefschrijvers variëren van straatarm tot koninklijk. In een verzoekschrift uit 1851 smeekt Daniel Rush, een 71-jarige werkloze wever, de autoriteiten om hem en zijn vrouw niet van elkaar te scheiden door hen naar verschillende armenhuizen te sturen. De brief ligt naast de Akte van Troonsafstand waarmee koning Edward VIII in 1936 afstand deed van de kroon om te kunnen trouwen met “de vrouw van wie ik houd”, de tweemaal gescheiden Amerikaanse Wallis Simpson.

“Er is veel samenhang tussen deze twee stukken, ook al lijken ze op het eerste gezicht heel verschillend,” zegt Iglikowski-Broad. “Wat ze gemeen hebben is dat heel menselijke gevoel van liefde … dat het offer het uiteindelijk waard is uit liefde.”

Andere documenten gaan over verloren liefde. Zo is er een nooit eerder getoonde brief uit 1944 van de jonge Britse inlichtingenofficier John Cairncross aan zijn ex-vriendin Gloria Barraclough, waarin hij mijmert over wat had kunnen zijn. “Zouden we uit elkaar zijn gegaan, vroeg ik me af, als we hadden geweten wat er ging komen?”

Sommige lezers zullen misschien denken dat Barraclough aan een ongeluk is ontsnapt – jaren later werd Cairncross ontmaskerd als Sovjetspion.

Koninklijke romantiek en tragedie

Sommige liefdesverhalen gaan over gevaar, liefdesverdriet en tragedie. In een daarvan vraagt Lord Alfred Douglas – tevergeefs – aan koningin Victoria om gratie te verlenen aan zijn geliefde Oscar Wilde. De schrijver was tot twee jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens “grove onzedelijkheid” nadat Douglas’ verontwaardigde vader hun relatie had onthuld.

Niet ver daarvandaan ligt een brief uit 1541 van Catharina Howard, de vijfde vrouw van koning Hendrik VIII, aan haar geheime minnaar Thomas Culpeper.

Catharina sloot de brief af met de woorden “de jouwe zolang het leven duurt”. Dat bleek niet lang te zijn. De koning ontdekte de affaire en zowel Catharina als Culpeper werden wegens hoogverraad geëxecuteerd.

Een brief van koningin Henriëtta Maria aan koning Karel I – “mijn dierbaar hart” – is een zeldzaamheid, aangezien de Britse koninklijke familie haar privéarchief doorgaans zorgvuldig afschermt.

De brief werd aangetroffen tussen de bezittingen die de koning in 1645 achterliet na een veldnederlaag van de royalistische troepen in de Engelse Burgeroorlog. Karel verloor de oorlog en werd in 1649 berecht, veroordeeld en geëxecuteerd. De brief belandde in het archief van het parlement en werd vorig jaar overgedragen aan The National Archives.

Love Letters is tot en met 12 april te zien in The National Archives in Londen.

(BS/©Euronews/vertaling en adaptatie: The Press Junction/Illustratie: ©Nathan Dumlao via Unsplash)