Reparaties liggen stil na Russische droneaanval: 'catastrofale' instorting dreigt in Tsjernobyl

© picture alliance/dpa | Thierry Gachon

Een mogelijke instorting van de interne stralingsbescherming bij de buiten werking gestelde kerncentrale van Tsjernobyl in Oekraïne kan leiden tot het vrijkomen van radioactiviteit in het milieu, zo heeft Greenpeace dinsdag (14 april) gewaarschuwd.

De waarschuwing komt enkele dagen voor de 40ste verjaardag van de ramp in Tsjernobyl, nog altijd de grootste kernramp ter wereld. Op 26 april 1986, toen Oekraïne nog deel uitmaakte van de Sovjet-Unie, ontplofte een reactor van de centrale en raakte een enorm gebied in Oekraïne, Wit-Rusland en Rusland besmet.

Na de ramp werd in allerijl een interne stalen en betonnen constructie, de zogenoemde sarcofaag, rond de vernietigde reactor gebouwd om verdere stralingslekken te voorkomen. Jaren later, in november 2016, werd daaroverheen een geavanceerde metalen koepel geplaatst, de New Safe Confinement (NSC), die voor 1,5 miljard euro werd gebouwd om de binnenste schil te verstevigen.

Waarom maken experts zich zorgen over Tsjernobyl?

Kyiv heeft Rusland er herhaaldelijk van beschuldigd de kerncentrale te viseren sinds Moskou in 2022 zijn grootschalige invasie van Oekraïne begon, onder meer vorig jaar, toen in februari een Russische drone de buitenste schil trof.

Terwijl het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) aanvankelijk geen melding maakte van stralingslekken, bevestigde het in december dat de inslag van de drone de stalen structuur had aangetast en dat deze geen straling meer tegenhield.

IAEA-directeur-generaal Rafael Grossi verklaarde dat een inspectie "bevestigde dat de [beschermende constructie] haar primaire veiligheidsfuncties had verloren, waaronder het vermogen om radioactiviteit in te sluiten, maar dat er geen blijvende schade was aan de dragende delen of het monitoringssysteem."

Grossi voegde eraan toe dat er weliswaar enkele reparaties zijn uitgevoerd, maar dat "algehele herstelwerkzaamheden essentieel blijven om verdere aantasting te voorkomen en de nucleaire veiligheid op de lange termijn te waarborgen".

Voor herstel van Tsjernobyl is naar schatting 500 miljoen euro nodig

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot schatte vorige maand dat voor de reparatie van de koepel bijna 500 miljoen euro nodig is.

"We hebben vanavond de eerste financiële raming gepresenteerd van de schade die door deze drone is aangericht, ter waarde van ongeveer 500 miljoen euro", zei Barrot na afloop van een bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de G7 in maart.

Greenpeace meldde dat de beschermende koepel ondanks enkele herstelpogingen nog altijd niet volledig is hersteld. Volgens de organisatie vergroot dit het risico op het vrijkomen van radioactiviteit, vooral als de interne structuur zou instorten.

"Dat zou catastrofaal zijn, want er ligt vier ton stof, hoogradioactief stof, splijtstofkorrels, enorme hoeveelheden radioactiviteit in de sarcofaag," zei Shaun Burnie, senior kernenergiespecialist voor Greenpeace Oekraïne, eerder deze maand tegen persbureau AFP. "En omdat de New Safe Confinement op dit moment niet kan worden gerepareerd en dus niet kan functioneren zoals bedoeld, bestaat de kans dat er radioactieve stoffen vrijkomen," voegde Burnie daaraan toe.

'Radioactieve deeltjes houden zich niet aan grenzen'

Het ontmantelen van instabiele elementen van de binnenste schil is cruciaal om een ongecontroleerde instorting te voorkomen, aldus Greenpeace, maar verdere werkzaamheden op de site worden belemmerd door de voortdurende aanvallen van Rusland.

Naast de waarschuwingen van Greenpeace heeft ook de directeur van de kerncentrale, Sergiy Tarakanov, erop gewezen dat als er een raket in de buurt van de installatie zou inslaan, de constructie door de klap zou kunnen instorten. "En wat de ramp van 1986 ons heeft geleerd, is dat radioactieve deeltjes zich niet aan grenzen houden," aldus Tarakanov.

(©Euronews 2026 / Managing Editor: Rob Kruiswinkel - The Press Junction /Picture: picture alliance/dpa | Thierry Gachon)