©Artem Beliaikin via Unsplash
Rusland heeft in 2025 meer dan duizend speciale visa toegekend aan buitenlanders die zich zeggen te herkennen in wat Moskou “traditionele waarden” noemt. Dat meldt het Russische staatspersagentschap Ria Novosti. Het visum, dat in westerse media vaak het “antiwokevisum” wordt genoemd, maakt deel uit van een bredere strategie van het Kremlin om ideologisch gelijkgestemden aan te trekken.
Volgens Aleksej Klimov, directeur van het consulaire departement van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, werden vorig jaar 1.112 van deze visa uitgereikt. De meeste aanvragen kwamen uit Duitsland, Frankrijk en de Verenigde Staten. Het visum werd in 2024 ingevoerd en is bedoeld voor buitenlanders die zich keren tegen wat Rusland omschrijft als “destructieve neoliberale ideologieën” in hun thuislanden.
Houders van dit visum krijgen aanvankelijk toegang tot Rusland voor drie maanden, met de mogelijkheid om daarna een verblijfsvergunning aan te vragen. Opvallend is dat aanvragers geen kennis van de Russische taal of cultuur hoeven aan te tonen, maar wel expliciet afstand moeten nemen van het beleid in hun land van herkomst.
Op sociale media profileren sommige nieuwkomers zich nadrukkelijk. Zo deelt de Australische YouTuber Russell zijn verhuis naar Rusland met tienduizenden volgers. Hij ziet het land als een plek waar hij zijn waarden beter kan naleven. Dergelijke verhalen passen in een breder online beeld van westerse emigranten die Rusland voorstellen als een conservatief alternatief voor hun thuislanden.
Volgens onderzoek van het onafhankelijke platform Important Stories wordt die beeldvorming mogelijk versterkt door Russische staatsmedia. Zo zou de internationale zender RT betrokken zijn bij het financieren van video’s waarin migranten Rusland prijzen en kritiek uiten op het Westen. Binnen Rusland zelf krijgen deze verhalen ruime aandacht in de staatsmedia.
Experts zien in het visumbeleid dan ook meer dan louter migratiepolitiek. Volgens Katharina Bluhm van de Freie Universität Berlin is het vooral symbolisch. Het Kremlin wil enerzijds aan de eigen bevolking tonen dat Rusland aantrekkelijk is voor mensen die zich afkeren van het Westen. Anderzijds is het een uitnodiging aan buitenlandse conservatieven om zich in Rusland te vestigen.
En er speelt zeker ook een praktische factor mee. Rusland kampt immers al jaren met een dalende bevolking en een laag geboortecijfer. De oorlog in Oekraïne heeft dat probleem verder vergroot door massale verliezen aan het front en emigratie van jonge Russen.