SpaceX van Musk en het Oekraïense ministerie van Defensie blokkeren Russisch gebruik van Starlink

©ANIRUDH via Unsplash

Oekraïne start een controle van alle Starlink-terminals in het land naar aanleiding van het ongeautoriseerde gebruik van Starlink door Russische troepen. Elon Musk reageerde meteen op de oproep uit Kiev om te onderzoeken en te voorkomen dat Russische strijdkrachten Starlink inzetten op aanvalsdrones tegen Oekraïne.

Elon Musks ruimtevaartbedrijf SpaceX heeft de eerste stappen gezet om te voorkomen dat Rusland Starlink gebruikt om aanvalsdrones boven Oekraïne te besturen, iets wat Kiev al prijst als maatregelen die nu al “echte resultaten” opleveren.

De voorbije dagen nam het Oekraïense ministerie van Defensie contact op met SpaceX, met de dringende oproep om te verhinderen dat Russische drones Starlink gebruiken.

Defensieminister Mychajlo Fedorov legde uit dat het satellietinternetsysteem hen zou kunnen helpen om verder boven Oekraïens grondgebied te opereren en zelfs onderschepping te ontwijken.

“Russische drones die zijn uitgerust met terminals zijn moeilijk neer te halen. Ze vliegen op lage hoogte, zijn bestand tegen elektronische oorlogsvoering en worden in real time bestuurd door operatoren, zelfs over grote afstanden”, aldus Fedorov.

“Dankzij de eerste stappen die de afgelopen dagen zijn gezet, zijn er geen Oekraïners gedood door Russische drones die Starlink gebruiken — en dat is onbetaalbaar.”

SpaceX reageerde snel, waarbij Musk op X meldde dat de inspanningen van SpaceX om het “ongeautoriseerde” Russische gebruik van Starlink te stoppen, lijken te hebben gewerkt.

“Laat het weten als er meer nodig is”, voegde de techmiljardair eraan toe in een publiek gesprek met Fedorov op X.

Russisch gebruik van Starlink

In een bericht op sociale media in februari 2024 zei SpaceX dat het geen Starlink verkoopt of levert aan Rusland, en “op geen enkele wijze zaken doet met de Russische overheid of haar leger”.

Maar volgens Oekraïense militairen en functionarissen in Kiev rusten Russische troepen hun aanvalsdrones uit met Starlink-systemen om dieper in Oekraïne toe te slaan.

Oekraïense autoriteiten zeggen bewijsmateriaal te hebben verzameld van “honderden” aanvallen met drones die met Starlink zijn uitgerust. Daardoor konden Russische operatoren de elektronische verdediging van Oekraïne omzeilen, die drones uitschakelt door gps- en radiosignalen te storen.

Volgens Serhij Beskrestnov, adviseur van het Oekraïense ministerie van Defensie, ging het bij een recente aanval op een passagierstrein in de regio Charkiv om met Starlink bestuurde Russische drones.

De in de VS gevestigde denktank Institute for the Study of War (ISW) stelde eveneens dat Russische troepen in toenemende mate lijken te vertrouwen op Starlink om het operationele bereik van aanvalsdrones te vergroten en hun weerstand tegen Oekraïense elektronische oorlogsvoering te versterken.

“Het gemelde bereik van 500 kilometer van BM-35-drones die met Starlink zijn uitgerust, brengt vrijwel geheel Oekraïne, heel Moldavië en delen van Polen, Roemenië en Litouwen binnen bereik als ze worden gelanceerd vanaf Russisch of bezet Oekraïens grondgebied”, schat het ISW.

De denktank verklaarde ook dat zij sinds september 2024 berichten heeft gezien over met Starlink uitgeruste Shahed-drones voor langeafstandaanvallen en dat Rubikon vanaf december 2025 Molnija-aanvalsdrones van Starlink-systemen zou voorzien.

Kritieke rol van Starlink voor het Oekraïense leger

Musk schakelde Starlink in 2022 boven Oekraïne in, nadat Kiev in de eerste dagen na de grootschalige Russische invasie om hulp had gesmeekt. Sindsdien ontving Oekraïne meer dan 50.000 Starlink-terminals.

Oekraïense troepen zijn in hoge mate afhankelijk van Starlink voor communicatie aan de frontlinie. Veel militaire commandanten geven de voorkeur aan satellietinternet boven traditionele radiocommunicatie, omdat dit een veiligere manier biedt om over grotere afstanden met eenheden in contact te blijven.

In reactie op de nieuwe berichten over ongeautoriseerd gebruik van Starlink door Russische strijdkrachten kondigde de Oekraïense defensieminister een verificatie aan van alle Starlink-terminals in Oekraïne.

“De regering heeft een besluit aangenomen over de invoering van een ‘witte lijst’ voor Starlink-satellietterminals. Binnenkort zullen alleen geverifieerde en geregistreerde terminals in Oekraïne functioneren. Alle andere worden uitgeschakeld”, zei Fedorov maandag, eraan toevoegend dat het proces “in samenwerking met SpaceX” wordt ingevoerd.

“Dankzij de ‘witte lijst’ garanderen we stabiele communicatie voor Oekraïners, vergroten we de veiligheid en ontnemen we de vijand technologische voordelen. Dit is een noodzakelijke stap van de regering om het leven van Oekraïners en onze energie-infrastructuur te beschermen.”

Diplomatie op X

Tot januari was Fedorov vicepremier van Oekraïne en minister van Digitale Transformatie.

Hij kreeg lof voor de uitrol van Oekraïnes strategie van een “staat in je smartphone” als onderdeel van de inspanningen om de bureaucratie te verminderen. Sinds de lancering van de Diia-app in 2020 is een reeks overheidsdiensten beschikbaar op de smartphones van burgers.

Sinds het begin van de grootschalige Russische invasie is zijn ministerie nauw betrokken bij de ontwikkeling en productie van drones en bij onderwijshervormingen.

Ook speelde hij een sleutelrol bij de opzet van een project dat het ministerie van Digitale Transformatie koppelt aan het ministerie van Defensie om militaire technologie te versnellen.

Fedorov zocht sinds het begin van de Russische totale oorlog tegen Oekraïne herhaaldelijk, zowel publiek als privé, contact met Musk.

In 2022 reageerde Musk op X vrijwel onmiddellijk op Fedorovs verzoek om Starlink-internetterminals, twee dagen na het begin van de grootschalige Russische invasie, toen Fedorov Musk tagde met een noodkreet.

“Terwijl u probeert Mars te koloniseren, probeert Rusland Oekraïne te bezetten. Terwijl uw raketten succesvol uit de ruimte terugkeren, vallen Russische raketten Oekraïense burgers aan. We vragen u Oekraïne te voorzien van Starlink-stations en een beroep te doen op verstandige Russen om zich uit te spreken”, zei Fedorov.

Musk antwoordde enkele uren later: “Starlink-service is nu actief in Oekraïne. Meer terminals zijn onderweg.”

De twee bleven sindsdien in contact en zetten de samenwerking voort, tot ergernis van Moskou, dat geregeld dreigementen uitte.

Nadat Musk de eerste stappen aankondigde om te voorkomen dat Russische troepen Starlink inzetten voor hun aanvalsdrones tegen Oekraïne, lanceerden aan het Kremlin gelieerde media nieuwe dreigementen en riepen zij Moskou op om Musks satellieten in de ruimte met kernwapens te viseren.

Volgens een AP-bericht uit december 2025 zou Rusland antisatellietwapens ontwikkelen om Starlink te treffen door de satellietbanen met schroot te bezaaien.

Westerse inlichtingendiensten menen dat het doel van een mogelijke ruimteaanval door Moskou is om het overwicht van westerse landen in de ruimte te verkleinen, in het bijzonder dat van de Starlink-satellieten die Oekraïne op het slagveld ondersteunen.

(©Euronews 2026/Managing Editor: Benjamin Sluis - The Press Junction/Illustratie: ©ANIRUDH via Unsplash)