© Solen Feyissa via Unsplash
Scrollen zonder te kunnen stoppen is niet alleen een wijdverbreid gevoel, maar ook een gedrag dat de aandacht heeft getrokken van Europese instellingen. De Europese Commissie heeft TikTok namelijk op de hoogte gesteld van de voorlopige conclusies van een onderzoek dat in februari 2024 is gestart. Daarin wordt beweerd dat er mogelijk sprake is van overtreding van de Verordening digitale diensten. Centraal in de procedure staat het idee dat het ontwerp van het platform een vorm van gedragsverslaving in de hand werkt, vooral onder jongeren.
Het onderzoek en de reikwijdte van de Verordening digitale diensten
Het onderzoek gaat over de manier waarop TikTok, een platform van het Chinese ByteDance, de gebruikerservaring ontwerpt en structureert. Volgens Brussel moeten grote digitale platforms zogenaamde systeemrisico's beoordelen en beperken, inclusief risico's die verband houden met het fysieke en mentale welzijn van gebruikers. In het geval van TikTok is de Europese uitvoerende macht van mening dat deze beoordeling niet adequaat is uitgevoerd, in het bijzonder met betrekking tot minderjarige gebruikers.
De functionaliteiten die in het vizier van de EU kwamen
Een aantal belangrijke functies van de app belandden in het vizier van de Commissie: oneindig scrollen, automatisch video afspelen, push notificaties en een zeer aangepast aanbevelingsalgoritme. Volgens de Europese ingenieurs zouden deze elementen samenwerken om de gebruiker in een continue gebruikersmodus te houden. Daardoor wordt de perceptie van de aan de app bestede tijd verminderd en wordt langdurig gebruik gestimuleerd.
Het beloningsmechanisme en de 'automatische piloot'
Eén van de centrale punten van de beschuldigingen betreft het zogenaamde constante beloningsmechanisme. De Commissie stelt dat het voortdurend voorstellen van nieuwe inhoud de hersenen in een soort autopilot zet, waardoor het moeilijker wordt om de activiteit te stoppen. In deze context bekritiseert Brussel TikTok omdat het geen rekening houdt met relevante indicatoren van compulsief gebruik, zoals de tijd die minderjarigen op de app doorbrengen tijdens nachtelijke uren.
Niet afdoende preventiemiddelen
Het onderzoek beoordeelt ook de effectiviteit van de tools die TikTok heeft geïntroduceerd om overmatig gebruik te beperken. Functies zoals schermtijd, waarmee een dagelijkse limiet kan worden ingesteld, worden als weinig effectief beoordeeld omdat ze gemakkelijk te omzeilen zijn en een beperkt effect hebben. Zelfs ouderlijk toezicht is niet overtuigend: volgens Brussel zou het zoveel vaardigheden en tijd van ouders vragen dat het niet effectief zou zijn in het beschermen van de jongste kinderen.
Mogelijke economische gevolgen
Op dit moment zijn dit voorlopige conclusies. TikTok zal zijn opmerkingen kunnen indienen en tegelijkertijd zal het European Digital Services Committee worden geraadpleegd. Als de bezwaren worden gehandhaafd, riskeert ByteDance een sanctie tot 6% van de wereldwijde jaaromzet. Aangezien de omzet van het concern in 2024 155 miljard euro zou hebben bedragen, zou de boete kunnen oplopen tot ongeveer 7,9 miljard.
De reactie van ByteDance
De reactie van het bedrijf liet niet lang op zich wachten. In een officieel bericht wees ByteDance de beschuldigingen resoluut van de hand: "Het vooronderzoek van de Commissie schetst een volledig verkeerd en ongefundeerd beeld van ons platform en we zullen alle nodige stappen ondernemen om deze beschuldigingen met alle beschikbare middelen te weerleggen."
De confrontatie tussen Brussel en TikTok zal dus blijven voortduren, met een uitkomst die grote gevolgen kan hebben voor de hele sector van de digitale platformen.
Bron: Europese Commissie
(©GreenMe.it 2026 / Managing Editor: Yves Peeters - The Press Junction /Picture: Solen Feyissa via Unsplash)