Trump trekt VS terug uit VN-klimaatverdrag en 65 andere internationale organen

©Mathias Reding via Unsplash

President Trump heeft een decreet ondertekend dat de Amerikaanse deelname aan 66 VN-agentschappen en internationale organisaties opschort, waaronder het VN‑klimaatverdrag. Het besluit markeert een ingrijpende terugtrekking uit mondiale samenwerking.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft woensdag een decreet ondertekend waarbij Washington zijn deelname opschort aan tientallen VN-agentschappen, commissies en adviespanels rond klimaat, arbeid, migratie en andere thema’s die zijn regering omschrijft als het bevorderen van “woke”-initiatieven.

Dit betekent dat de VS zich terugtrekken uit 66 internationale organisaties, waaronder het kader van het VN-klimaatverdrag. Het is de meest verregaande stap weg van mondiale samenwerking in de moderne Amerikaanse geschiedenis.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei dat de instellingen “inhoudelijk overlappen, slecht worden beheerd, overbodig, verspilling van middelen, gebrekkig bestuurd, gegijzeld door actoren die vooral hun eigen agenda doordrukken in plaats van de onze, of een bedreiging vormen voor de soevereiniteit van ons land.”

“President Trump is duidelijk: het is niet langer aanvaardbaar dat we deze instellingen het bloed, zweet en geld van het Amerikaanse volk toesturen, met weinig tot niets om daarvoor terug te krijgen. De tijd dat er miljarden aan belastinggeld naar buitenlandse belangen stroomden ten koste van onze eigen mensen, is voorbij”, zei Rubio in een verklaring na de beslissing.

De terugtrekking uit het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering — het verdrag uit 1992 dat ten grondslag ligt aan het klimaatakkoord van Parijs — maakt van de VS het enige land buiten het mondiale klimaatkader. Trump, die klimaatverandering een hoax noemt, stapte kort na zijn terugkeer in het Witte Huis al uit het akkoord van Parijs.

Trumps nieuwste decreet stuitte op felle kritiek van deskundigen en voormalige Amerikaanse topfunctionarissen.

Gina McCarthy, voormalig klimaatadviseur van het Witte Huis, noemde de beslissing “kortzichtig, beschamend en dwaas”. Ze waarschuwde dat de VS hiermee hun invloed uit handen geven op biljoenen dollars aan klimaatinvesteringen en -beleid.

Klimaatwetenschapper Rob Jackson, voorzitter van het Global Carbon Project dat de wereldwijde uitstoot volgt, zei dat de terugtrekking “andere landen een excuus geeft om hun eigen acties en verplichtingen” voor het terugdringen van broeikasgassen uit te stellen.

“Het Amerikaanse volk en de internationale gemeenschap moeten de krachten bundelen om te voorkomen dat de regering-Trump de structuren en instrumenten afbreekt waarvoor we hebben gevochten en die we hebben afgedwongen – hoe onvolmaakt ze ook zijn – om klimaatrechtvaardigheid en mondiale rechtvaardigheid te bevorderen,” zei Niranjali Amerasinghe, directeur van ActionAid USA, in een reactie op het besluit.

Uit welke organen stappen de VS?

De VS verlaten ook het Bevolkingsfonds van de Verenigde Naties (UNFPA), dat wereldwijd seksuele en reproductieve gezondheidszorg levert. Trump sneed tijdens zijn eerste ambtstermijn al in de financiering van het fonds, nadat Republikeinen het ervan beschuldigden betrokken te zijn bij gedwongen abortuspraktijken in China. Een onderzoek van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken uit 2022 vond echter geen bewijs voor die claims.

Andere organisaties op de lijst zijn onder meer het Carbon Free Energy Compact, de Universiteit van de Verenigde Naties, het International Cotton Advisory Committee, de International Tropical Timber Organisation, het Partnership for Atlantic Cooperation en de International Lead and Zinc Study Group.

De regering heeft de steun aan de Wereldgezondheidsorganisatie, de VN-organisatie voor Palestijnse vluchtelingen UNRWA, de VN-Mensenrechtenraad en UNESCO al opgeschort. Ook hanteert zij wat functionarissen een “à la carte”-benadering van VN-financiering noemen: er wordt alleen nog betaald voor activiteiten die aansluiten bij Trumps agenda.

Daniel Forti, hoofd VN-zaken bij de International Crisis Group, zei dat deze koers neerkomt op “de kristallisatie van de Amerikaanse visie op multilateralisme, namelijk: ‘my way or the highway’.”

Daarmee neemt de VS afstand van de manier waarop zowel Republikeinse als Democratische regeringen zich traditioneel tot de VN verhielden.

De wereldorganisatie reageerde met het schrappen van personeel en programma’s, terwijl tal van niet-gouvernementele organisaties projecten hebben moeten stopzetten nadat Trump de buitenlandse hulp via USAID fors had teruggeschroefd.

Functionarissen van de regering-Trump zeggen de middelen te willen concentreren op het vergroten van de Amerikaanse invloed in VN-normeringsorganen waar de VS de concurrentie aangaan met China, waaronder de International Telecommunications Union, de International Maritime Organisation en de International Labour Organisation.

De terugtrekkingen komen op een moment dat Trump bondgenoten en rivalen heeft opgeschrikt met militaire acties, waaronder de gevangenneming van de Venezolaanse leider Nicolás Maduro, en met dreigementen om Groenland in te lijven.

(BS/©Euronews/vertaling en adaptatie: The Press Junction/Illustratie: Mathias Reding via Unsplash)