Trump heeft Teheran gewaarschuwd dat het nog maar enkele dagen heeft om een akkoord te bereiken over zijn nucleaire programma, terwijl de VS steeds meer troepen samenbrengen, Iran oefent met Rusland en Europa een op handen zijnde regionale oorlog vreest.
De Amerikaanse president Donald Trump zei donderdag dat hij vindt dat 10 tot 15 dagen “genoeg tijd” is voor Iran om een akkoord te sluiten, nu Washington van Teheran verlangt dat het belooft een einde te maken aan zijn nucleaire programma.
Trumps nieuwste dreigement komt op het moment dat een tweede Amerikaans vliegdekschip, het grootste van de VS, de regio nadert, tegen de achtergrond van een grootschalige militaire opbouw van Amerikaanse troepen in het gebied.
“Het is in de loop der jaren bewezen dat het niet makkelijk is om een betekenisvol akkoord met Iran te sluiten, en we moeten een betekenisvol akkoord sluiten. Anders gebeuren er slechte dingen”, zei Trump donderdag.
Volgens denktank Soufan Center, gevestigd in New York, zijn “deze week nog eens 50 Amerikaanse gevechtsvliegtuigen — F-35’s, F-22’s en F-16’s — naar de regio gestuurd, als aanvulling op de honderden toestellen die al zijn gestationeerd op bases in de Arabische Golfstaten”.
“De inzet versterkt Trumps dreigement — dat hij bijna dagelijks herhaalt — om over te gaan tot een grootschalige lucht- en raketcampagne tegen het regime als de onderhandelingen mislukken.”
Iran hield donderdag onderwijl jaarlijkse militaire oefeningen met Rusland, een signaal dat Teheran zal terugslaan als de gesprekken over zijn nucleaire programma doodlopen.
Eerder deze week hield Iran een oefening met scherpschutters in de Straat van Hormuz, de smalle toegang tot de Perzische Golf waarlangs een vijfde van de wereldwijd verhandelde olie wordt vervoerd.
Status nucleair programma onduidelijk
Teheran heeft gezegd dat het sinds de Amerikaanse en Israëlische aanvallen van afgelopen zomer geen uranium meer heeft verrijkt. Trump zei destijds dat de aanvallen de nucleaire installaties van Iran hadden “weggevaagd”, maar de exacte schade is onbekend, omdat Teheran internationale inspecteurs de toegang heeft ontzegd.
Iran houdt vol dat zijn nucleaire programma vreedzaam is. De VS en andere landen vermoeden dat het er uiteindelijk op gericht is kernwapens te ontwikkelen.
In een brief aan de VN-Veiligheidsraad schreef Amir Saeid Iravani, de Iraanse ambassadeur bij de VN, donderdag dat Iran weliswaar geen “spanning of oorlog zoekt en geen oorlog zal beginnen”, maar dat elke Amerikaanse agressie “doortastend en evenredig” zal worden beantwoord.
“In zulke omstandigheden vormen alle bases, faciliteiten en middelen van de vijandige macht in de regio legitieme doelwitten in het kader van Irans defensieve reactie”, aldus Iravani.
Ook binnen Iran lopen de spanningen op, nu rouwenden herdenkingsbijeenkomsten houden voor gedode demonstranten, 40 dagen na hun dood door toedoen van veiligheidstroepen. Bij sommige bijeenkomsten zijn leuzen tegen de regering gescandeerd, ondanks dreigementen van de autoriteiten.
Trump zag eerder af van aanvallen op Iran, nadat hij rode lijnen had getrokken na de dood van vreedzame demonstranten en massa-executies in januari, terwijl hij opnieuw aan tafel ging voor nucleaire gesprekken die in juni waren ontspoord door de oorlog.
Mensenrechtenorganisaties en bronnen binnen Iran vermoeden dat bij landelijke protesten, die eind december oplaaiden door aanhoudende hyperinflatie en een kostencrisis, mogelijk wel 30.000 doden zijn gevallen.
Europa bezorgd
In Europa groeit intussen de bezorgdheid over de naderende oorlog tussen beide partijen en de bredere gevolgen daarvan voor het Midden-Oosten.
De Poolse premier Donald Tusk riep zijn landgenoten op Iran onmiddellijk te verlaten, omdat “binnen enkele, een tiental of zelfs enkele tientallen uren de mogelijkheid tot evacuatie niet meer aan de orde zal zijn”. Hij gaf geen verdere toelichting en de Poolse ambassade in Teheran leek zijn personeel niet af te schalen.
In Duitsland maakte het leger bekend dat, in overeenstemming met de inspanningen van zijn bondgenoten en gezien de huidige omstandigheden in het Midden-Oosten, “een aantal personeelsleden zonder cruciale missie” is teruggetrokken van een basis in Noord-Irak. Wel blijven er nog troepen aanwezig om het multinationale kamp bij Irbil in Irak draaiende te houden, waar Iraakse eenheden worden getraind. Er zijn nog altijd enkele troepen in Irbil om het multinationale kamp, waar Iraakse strijdkrachten worden opgeleid, te blijven ondersteunen, aldus het leger.
(Euronews 2026/Managing Editor: Benjamin Sluis - The Press Junction/Illustratie: ©Sayan Palui via Unsplash)