De Amerikaanse president Donald Trump heeft een wetenschappelijke conclusie teruggedraaid die ten grondslag ligt aan de Amerikaanse inspanningen om de uitstoot van broeikasgassen te reguleren. Tot nu toe is het de grootste poging van Trump om klimaatregels te ontmantelen.
De nieuwe regel van de Environmental Protection Agency, of EPA, schrapt een zogeheten "endangerment finding" uit 2009. Daarin staat dat koolstofdioxide en andere broeikasgassen de volksgezondheid en het welzijn in gevaar brengen. Deze vaststelling uit de regeringsperiode van Barack Obama vormt de juridische basis voor de meeste klimaatregels onder de Clean Air Act. Die regels hebben betrekking op de uitstoot van auto’s, energiecentrales en andere bronnen die de aarde opwarmen.
De intrekking veegt alle normen voor broeikasgasuitstoot van personenauto’s en vrachtwagens van tafel en zou volgens experts de deur kunnen openen voor het terugdraaien van regels voor energiecentrales en olie- en gasinstallaties.
President Donald Trump prees de stap als "de grootste deregulering in de Amerikaanse geschiedenis, met afstand", terwijl EPA-chef Lee Zeldin de endangerment finding "de heilige graal van federaal regulatoir machtsmisbruik" noemde.
Trump bestempelde de endangerment finding als "een van de grootste oplichtingspraktijken uit de geschiedenis" en beweerde ten onrechte dat zij "op geen enkel feit" of wet was gebaseerd. "Integendeel, fossiele brandstoffen hebben in de loop der generaties miljoenen levens gered en miljarden mensen uit de armoede gehaald over de hele wereld", zei hij. Wetenschappers zijn het er in brede kring over eens dat broeikasgassen verantwoordelijk zijn voor catastrofale hittegolven en stormen, stijgende zeespiegels en droogtes.
De EPA kondigde ook aan een voorstel te zullen doen voor een uitstel van twee jaar van een maatregel uit de regeringsperiode van president Biden die de uitstoot van broeikasgassen door personenauto’s en lichte vrachtwagens beperkt.
Zeldin, een voormalig Republikeins congreslid dat door Trump is aangewezen om de EPA te leiden, heeft eerdere Democratische regeringen ervan beschuldigd "bereid te zijn het land failliet te laten gaan" in naam van de strijd tegen klimaatverandering.
Amerikaanse gezinnen zullen de gevolgen voelen
Milieuorganisaties noemen de intrekking de grootste klap ooit voor de federale klimaatbevoegdheid en zeggen dat het bewijs onder de oorspronkelijke vaststelling sindsdien alleen maar sterker is geworden. Fred Krupp van het Environmental Defence Fund zei: "Deze stap zal alleen maar tot meer klimaatvervuiling leiden en tot hogere kosten en daadwerkelijke schade voor Amerikaanse gezinnen", evenals een verslechtering van de gezondheid van Amerikanen, de waarde van hun huizen, de watervoorziening enzovoort.
In 2007 oordeelde het Hooggerechtshof dat broeikasgassen luchtverontreinigende stoffen zijn onder de Clean Air Act. Sindsdien hebben rechtbanken de endangerment finding van de EPA herhaaldelijk in stand gelaten. De vaststelling wordt beschouwd als de juridische fundering onder klimaatregels die zijn bedoeld om toenemende bedreigingen als overstromingen, hittegolven, natuurbranden en andere rampen aan te pakken.
Tegenstanders van de intrekking, onder wie voormalig EPA-chef Gina McCarthy, noemden de stap roekeloos. "Deze EPA brengt liever haar tijd in de rechtszaal door om de fossielebrandstoffenindustrie te bedienen dan om ons te beschermen tegen vervuiling en de toenemende effecten van klimaatverandering", zei ze.
Voormalig president Barack Obama schreef op sociale media dat het schrappen van de endangerment finding ertoe zal leiden dat Amerikanen "minder veilig, minder gezond en minder in staat zijn om klimaatverandering aan te pakken, alleen maar zodat de fossielebrandstoffenindustrie nog meer geld kan verdienen".
Dr. Lisa Patel, kinderarts en hoofd van het Medical Society Consortium on Climate and Health, zei dat de stap van Trump "de winsten van grote olie- en gasbedrijven en andere vervuilers belangrijker maakt dan schone lucht en schoon water" en de gezondheid van kinderen. Ze waarschuwde: "Ik ga meer zieke kinderen op de spoedeisende hulp zien met astma-aanvallen en meer baby’s die te vroeg geboren worden". Zij voegde er nog aan toe dat haar collega’s meer hartaanvallen en kankergevallen zullen zien.
David Doniger van de Natural Resources Defence Council zei dat Trump en Zeldin de intrekking inzetten als een "kill shot" om het merendeel van de klimaatregels uit te wissen. Volgens hem kan dit de beperkingen op de uitstoot van broeikasgassen door auto’s, fabrieken en energiecentrales wegnemen en het moeilijker maken voor toekomstige regeringen om op te treden tegen de opwarming van de aarde.
De stap van de EPA volgt op een presidentieel decreet van Trump waarin het agentschap wordt opgedragen de "rechtmatigheid en blijvende toepasbaarheid" van de endangerment finding te herzien. Conservatieven en sommige Republikeinse parlementsleden stellen al langer dat klimaatregels te beperkend zijn en de economie schaden.
(©Euronews 2026 / Managing Editor: Yves Peeters - The Press Junction /Picture: Chris LeBoutillier via Unsplash)