Politiek
“Trumps ambitie om Groenland over te nemen is ‘wake-upcall’ voor Europa”, zegt beoogd premier Jetten
D66-leider Rob Jetten benadrukte dat Europa voor zijn veiligheid en welvaart moet inzetten op sterkere onderlinge samenwerking, in plaats van de blik vooral op de Verenigde Staten te richten.
De politieke leider die naar verwachting de nieuwe minister-president van Nederland wordt, zei vrijdag dat de zorg over de territoriale ambities van de Amerikaanse president Donald Trump op Groenland een "wake-upcall" is voor Europa.
"We kunnen blijven praten en klagen over de VS, maar wat we in plaats daarvan zouden moeten doen, is ervoor zorgen dat de Europese samenwerking wordt versterkt, zodat wij de veiligheid en welvaart van onze eigen burgers kunnen garanderen", zei hij tegen persbureau Associated Press.
Een van de eerste dingen die Jetten wil doen zodra hij aantreedt, is "met mijn collega’s in Europa praten om te kijken welke rol Nederland weer kan spelen bij het versterken van de Europese samenwerking", zei hij.
Toch benadrukte Jetten dat hij ook de samenwerking met Washington wil verdiepen, "vooral op het gebied van veiligheid, de oorlog in Oekraïne, maar ook economisch, omdat de Nederlandse economie en de Amerikaanse economie sterk met elkaar verweven zijn."
Trump heeft herhaaldelijk betoogd dat de VS Groenland nodig hebben, een zelfbesturend gebied van NAVO-lidstaat Denemarken, om dreigingen vanuit Rusland en China het hoofd te bieden.
Vorige week schrapte hij de invoertarieven die hij acht Europese landen, waaronder Nederland, had gedreigd op te leggen om druk uit te oefenen voor Amerikaanse controle over Groenland.
Jetten sprak met de media nadat hij en de leiders van twee andere partijen die samen een minderheidsregering gaan vormen na de verkiezingen drie maanden geleden, vrijdag een hoofdlijnenakkoord hadden gepresenteerd voor de komende vier jaar.
Steun voor Oekraïne
Het plan omvat miljardeninvesteringen in Defensie en voortdurende steun aan Kiev in de grootschalige Russische invasie van Oekraïne.
"De strijd in Oekraïne gaat over de veiligheid van heel Europa", staat in het beleidsdocument met de titel "Aan de slag".
"Daarom zetten we onze meerjarige financiële en militaire steun voort en blijven we pleiten voor het gebruik van bevroren Russische tegoeden", aldus het manifest.
De coalitie van Jetten beschikt slechts over 66 van de 150 zetels in de Tweede Kamer en zal dus voor elke nieuwe wet steun moeten zoeken in het versnipperde politieke landschap. In de Kamer zitten 16 partijen en fracties.
"De opgave waar we voor staan is enorm, maar Nederland is groot geworden door samenwerking" zei Jetten. "Onze geschiedenis laat zien dat vooruitgang niet in je eentje tot stand komt, maar samen wordt gemaakt."
De coalitie bestaat uit Jetttens D66 samen met twee meer centrumrechtse partijen, het Christen-Democratisch Appèl en de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie.
Jetten voert sinds de nipte verkiezingswinst van zijn partij eind oktober de regie over de coalitiebesprekingen.
De 38-jarige wordt de jongste en eerste openlijk homoseksuele premier van Nederland wanneer hij en zijn nieuwe ministersploeg worden beëdigd door koning Willem-Alexander, naar verwachting ergens eind februari.
Jesse Klaver, leider van GroenLinks-PvdA, de centrumlinkse combinatie die 20 van de 150 zetels in de Tweede Kamer heeft, noemde de minderheidscoalitie eerder een "riskant experiment", maar zei recent dat hij "constructieve oppositie" wil voeren en bereid is tot deals met het nieuwe kabinet "niet voor onszelf, maar om Nederland vooruit te helpen".
Wel waarschuwde Klaver de aankomende regeringspartijen dat "als ze onze steun willen, de plannen socialer en groener zullen moeten worden."
De radicaal-rechtse Partij voor de Vrijheid van de ervaren anti-islam-politicus Geert Wilders, die bij de verkiezingen van 29 oktober op een haar na tweede werd, heeft aangekondigd de coalitie niet te zullen steunen.
Eerder deze maand zagen zeven van zijn gekozen Kamerleden, die ontevreden waren over zijn autoritaire leiderschap, zich afsplitsen om een nieuwe fractie in de Kamer te vormen.
(©Euronews 2026/Managing Editor: Benjamin Sluis - The Press Junction/Illustratie: ©picture alliance / Anadolu | Mouneb Taim)