De voormalige Amerikaanse ambassadeur bij de NAVO, Ivo Daalder, zegt dat de herhaalde dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump om uit de NAVO te stappen, plus de confrontaties met Europese bondgenoten over hun weigering om mee te doen aan de oorlog, hebben geleid tot de ‘ergste crisis’ die de NAVO ooit heeft gekend.
"De afgelopen zes weken zijn buitengewoon schadelijk geweest voor de NAVO," zei Ivo Daalder tegen Shona Murray van Euronews. "We zien een verdeelde NAVO, en dat is al tachtig jaar lang precies het doel geweest van eerst de Sovjet-Unie en vervolgens Rusland."
Volgens Daalder hebben de uitspraken van Trump, waarin hij suggereerde dat de VS NAVO‑bondgenoten mogelijk niet te hulp zouden schieten bij toekomstige militaire agressie door Rusland of andere tegenstanders, het bondgenootschap gedestabiliseerd en de wereldorde aan het wankelen gebracht.
Hij voegde eraan toe dat de zes weken durende oorlog tegen Iran de Amerikaanse strijdkrachten heeft uitgeput doordat in de bombardementen enorme voorraden onderscheppingsraketten en andere projectielen zijn verbruikt.
"Een NAVO die echt met zichzelf overhoop ligt, een NAVO waarin de president van de Verenigde Staten zegt: ‘Ik ga jullie niet verdedigen,’ dat is een uitgelezen moment om de NAVO te testen als je in Moskou zit," zei hij. "Het is ook een goed moment om te testen waarmee je weg kunt komen in Taiwan als je in Peking zit, omdat een groot deel van de Amerikaanse militaire capaciteit naar de Golf is verplaatst."
Daalder, die onder voormalig president Obama van 2009 tot 2013 als Amerikaans NAVO‑ambassadeur diende, omschreef de oorlog tussen de VS en Iran als een "strategische blunder van historische omvang": "Een groot deel van de Amerikaanse militaire slagkracht is in deze oorlog opgegaan, en die blijkt een strategische blunder van historische proporties."
Zijn opmerkingen komen op het moment dat NAVO‑secretaris‑generaal Mark Rutte in Washington D.C. is voor een reeks gesprekken, onder meer met Trump, minister van Buitenlandse Zaken Rubio en minister van Defensie Pete Hegseth. Van Rutte wordt verwacht dat hij zal proberen de spanningen tussen de VS en de Europese bondgenoten enigszins te bezweren.
Intussen vindt Daalder dat Iran – op het eerste gezicht – de "bovenhand" heeft in de voorwaarden van het dinsdag gesloten staakt‑het‑vuren dat een totale "vernietiging van een beschaving" moest voorkomen.
In dat akkoord is besloten de internationale zeeroutes door de Straat van Hormuz weer te openen. Naar verluidt wordt wel vereist dat schepen die willen passeren daarvoor toestemming krijgen van de Iraanse strijdkrachten.
Iran heeft de Straat gegijzeld als onderdeel van zijn vergeldingsacties tegen de VS en Israël. De feitelijke afsluiting heeft geleid tot torenhoge olie‑ en gasprijzen en grote economische onzekerheid wereldwijd.
Hoe precies wordt gegarandeerd dat de Straat veilig is voor al het internationale scheepvaartverkeer – inclusief het transport van olie en gas uit de Golf – is nog onduidelijk.
"De Straat van Hormuz was open voordat de bombardementen begonnen," zei Daalder. "Nu varen er misschien wel schepen doorheen. We weten niet hoeveel. We weten niet wanneer. We weten niet waar. En in elk geval zeggen de Iraniërs dat zij de controle zullen houden. Dat is een enorme verschuiving in het voordeel van Iran en in het nadeel niet alleen van de Verenigde Staten en Israël," aldus Daalder.
(©Euronews 2026 / Managing Editor: Rob Kruiswinkel - The Press Junction /Picture: picture alliance / CHROMORANGE | Udo Herrmann)