De Verenigde Staten en Iran zijn dinsdagavond een wapenstilstand van twee weken overeengekomen, nauwelijks een uur voordat de door de Amerikaanse president Donald Trump gestelde deadline voor Iraanse capitulatie zou aflopen.
Trump nam afstand van eerdere apocalyptische dreigementen dat een "hele beschaving zal sterven" als Teheran geen akkoord zou sluiten, en zag af van aanvallen op Iraanse bruggen en elektriciteitscentrales. Dat zou een oorlogsmisdaad hebben betekend, aangezien het in hoofdzaak om civiele infrastructuur gaat.
"Onder de voorwaarde dat de Islamitische Republiek Iran instemt met de VOLLEDIGE, ONMIDDELLIJKE en VEILIGE OPENSTELLING van de Straat van Hormuz, ga ik akkoord met het opschorten van het bombarderen en aanvallen van Iran voor een periode van twee weken", zo schreef Trump op zijn platform Truth Social.
De Hoge Nationale Veiligheidsraad van Iran liet weten dat zij de wapenstilstand heeft aanvaard en dat er vanaf vrijdag in Islamabad met de Verenigde Staten zal worden onderhandeld.
De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi zei dat doorvaart door de Straat van Hormuz wordt toegestaan onder Iraans militair beheer. Het was niet onmiddellijk duidelijk of dat betekende dat Iran zijn wurggreep op de vaarroute volledig zal lossen.
Geen van beide landen maakte bekend wanneer de wapenstilstand ingaat, en in de vroege uren van woensdag vonden aanvallen plaats in Israël, Iran en in de hele Golfregio.
Het bureau van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu meldde dat het akkoord ging met de wapenstilstand, maar voegde daaraan toe dat die "Libanon niet omvat". Volgens de premier van Pakistan, dat als bemiddelaar optreedt, schrijft de wapenstilstand juist voor dat Israël en Hezbollah de gevechten in Libanon staken.
In de Farsi-versie van het tienpuntenplan voor de wapenstilstand nam Iran de formulering "erkenning van verrijking" voor zijn nucleaire programma op. Om onduidelijke redenen ontbrak die passage echter in de Engelstalige versies die Iraanse diplomaten met journalisten deelden.
Trump had aanvankelijk gezegd dat Iran een "werkbaar" tienpuntenplan had voorgesteld om een eind aan de oorlog te maken, maar noemde dat later frauduleus, zonder dat toe te lichten. Trump heeft herhaaldelijk gesteld dat het volledig beëindigen van het Iraanse nucleaire programma een sleuteldoel van de oorlog is.
Iran en Oman gaan tol heffen in de Straat van Hormuz
Het plan staat zowel Iran als Oman toe om vergoedingen te innen op scheepvaart die de zeestraat passeert. Dat meldde een regionale functionaris die anoniem wilde blijven omdat hij direct bij de onderhandelingen betrokken is. De functionaris zei dat Iran de inkomsten wil gebruiken voor de wederopbouw.
Naast zeggenschap over de zeestraat omvatten de Iraanse eisen voor een einde aan de oorlog de terugtrekking van Amerikaanse gevechtseenheden uit de regio, de opheffing van sancties en de vrijgave van bevroren tegoeden.
Na de aankondiging van de wapenstilstand kelderden de olieprijzen met meer dan 17%. De pompprijzen waren sinds het uitbreken van de oorlog flink opgelopen voor gewone Amerikanen, wat zware politieke druk op Trump zette. De aandelenkoersen schoten woensdag in de vroege handel in Azië eveneens omhoog.
De VS en Israël hebben Iran bestookt met aanvallen op zijn militaire capaciteiten, leidinggevenden en nucleaire programma. Iran heeft gereageerd met een spervuur aan raket- en drone-aanvallen op Israël en Golfstaten. Dat veroorzaakte in de regio grote chaos en onevenredig grote economische en politieke schokgolven.
Aanvallen gaan onverminderd door
Voor het verstrijken van Trumps deadline troffen luchtaanvallen twee bruggen en een treinstation, en sloegen de VS toe tegen militaire infrastructuur op Kharg Island, een belangrijk knooppunt voor de Iraanse olieproductie.
Zelfs terwijl de wapenstilstand werd aangekondigd, klonken woensdagochtend vroeg nog steeds raketalarmen in de Verenigde Arabische Emiraten, Israël, Saoedi-Arabië, Bahrein en Koeweit, wat de chaos rond de diplomatieke stappen onderstreepte. Een gasverwerkingsinstallatie in Abu Dhabi stond in brand na inkomend Iraans vuur, aldus functionarissen.
Israël zette zijn aanvallen op Iran voort, zei een Israëlische militaire functionaris die anoniem sprak in overeenstemming met legerregels. Iran bleef eveneens vuur afvuren op Israël.
Het Amerikaanse leger heeft alle offensieve operaties tegen Iran stopgezet, maar zet defensieve acties voort, zei een functionaris, die eveneens anoniem sprak wegens de gevoeligheid van militaire operaties.
Meer dan 1.900 mensen zijn in Iran omgekomen sinds het begin van de oorlog, maar de regering heeft de dodentol al dagenlang niet meer bijgewerkt.
In Libanon, waar Israël vecht tegen door Iran gesteunde Hezbollah-strijders, zijn meer dan 1.500 mensen gedood en meer dan 1 miljoen mensen ontheemd geraakt. Elf Israëlische soldaten zijn daar omgekomen. In Golfstaten en op de bezette Westoever zijn meer dan twee dozijn mensen omgekomen, terwijl in Israël 23 doden zijn gevallen en 13 Amerikaanse militairen zijn gedood.
(©Euronews 2026 / Managing Editor: Yves Peeters - The Press Junction /Picture: picture alliance / Anadolu | Celal Gunes)