VS gaan Iraanse havens blokkeren en riskeren uitbreiding oorlog om Straat van Hormuz

© picture alliance / Anadolu | Shady Alassar

Het Amerikaanse leger heeft aangekondigd dat het maandag zal beginnen met een blokkade van alle Iraanse havens, nadat de gesprekken tussen de strijdende partijen in Pakistan zijn mislukt. De Amerikaanse president Donald Trump gaf de schuld aan het weigeren van de Islamitische Republiek om haar nucleaire ambities op te geven.

Donald Trump had eerder op sociale media aangekondigd dat hij de strategische handelsroute door de Straat van Hormuz zou blokkeren, die hij eist dat Teheran volledig heropent. Dat deed hij nadat zijn vicepresident JD Vance zondag de onderhandelingen met een Iraanse delegatie in Islamabad had verlaten.

Het vastlopen van de gesprekken slaat de wereldwijde hoop aan diggelen op een akkoord om een einde te maken aan de oorlog. Sinds eind februari kostte die al aan duizenden mensen het leven en houdt de wereldeconomie in een wurggreep.

Terwijl de onderhandelingsteams opnieuw vertrokken, zei Pakistan als bemiddelend land dat het de dialoog zal blijven faciliteren. Het riep beide partijen op zich te houden aan het broze twee weken durende staakt-het-vuren dat vorige week werd gesloten. Deskundigen waarschuwen dat elke maritieme blokkade dit wapenstilstandsakkoord in gevaar kan brengen.

"De blokkade zal onpartijdig worden afgedwongen tegen schepen van alle landen die Iraanse havens en kustgebieden binnenvaren of verlaten, inclusief alle Iraanse havens aan de Arabische Golf en de Golf van Oman", zei het Amerikaanse Central Command in een verklaring. De maatregel gaat maandag om 14.00 uur GMT (15.00 uur CET) in.

Amerikaanse troepen zullen schepen die de Straat van Hormuz passeren van en naar niet-Iraanse havens niet hinderen, voegde het eraan toe.

Trump bevestigde de verklaring van het Amerikaanse leger op zijn platform Truth Social en kondigde daarmee een beperktere operatie aan dan hij eerder had gesuggereerd. Toen stelde hij dat alle schepen die de zeestraat in of uit willen varen, zouden worden tegengehouden.

De Revolutionaire Garde van Iran (IRGC) had vóór de aankondiging van het Amerikaanse leger al gewaarschuwd dat zij de volledige controle hebben over het verkeer door Hormuz en iedere uitdager zouden vastzetten "in een dodelijke draaikolk".

In een lang bericht op sociale media zei Trump zondag dat zijn doel is de zeestraat van mijnen te ontdoen en weer volledig open te stellen voor alle scheepvaart, maar dat Iran niet mag profiteren van de controle over de waterweg.

"Met onmiddellijke ingang zal de Amerikaanse marine, de beste ter wereld, beginnen met het blokkeren van alle schepen die proberen de Straat van Hormuz binnen te varen of te verlaten", aldus Trump. "Elke Iraniër die op ons, of op vreedzame schepen, vuurt, wordt naar de hel geblazen."

'Maximalisme, verschuivende doelpalen en blokkade'

De olieprijzen die vorige week daalden na het tijdelijke staakt-het-vuren, stegen maandag met zo’n 8%. Zowel de belangrijke WTI- als Brent-contracten kwamen boven de 100 dollar per vat uit.

De voorzitter van het Iraanse parlement, Mohammad Bagher Ghalibaf, die de Iraanse delegatie in Pakistan leidde, zei dat Teheran "voor geen enkele dreiging" uit Washington zal zwichten, terwijl marinecommandant Shahram Irani Trumps dreiging met een blokkade "belachelijk" noemde.

Na de hoogst geplaatste gesprekken tussen de VS en Iran sinds de Islamitische Revolutie van 1979 geen akkoord opleverden, gaf de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi "maximalisme, verschuivende doelpalen en een blokkade" de schuld van het mislukken van een overeenkomst waarvan hij zei dat ze er "nog maar een haar" van verwijderd waren.

Trump zei zondag tegen verslaggevers dat hij niet bepaald happig is op de mogelijkheid de gesprekken met Iran voort te zetten. "Het kan me niet schelen of ze terugkomen of niet. Als ze niet terugkomen, prima", zei hij.

Teheran beperkt het scheepvaartverkeer door de zeestraat, een cruciale route voor mondiale olie- en gastransporten, al een tijdlang, terwijl het sommige schepen die bevriende landen als China bedienen, wel doorlaat.

Het is onduidelijk wie in Teheran de feitelijke controle heeft over de IRGC, een elitaire paramilitaire macht die doorgaans rechtstreeks onder de ayatollah valt, en over de marine-eenheden die in Hormuz zijn gestationeerd.

Nicole Grajewski, universitair docent aan het Centre for International Research van Sciences Po, zei dat een Amerikaanse blokkade "niet zomaar een lichte vorm van druk" is, maar veeleer kan worden gezien als een effectieve hervatting van de oorlog.

Het Amerikaanse leger zei zaterdag dat twee Amerikaanse marineschepen de Straat van Hormuz waren gepasseerd om te beginnen met het ruimen van mijnen, een claim die Teheran ontkende.

Het door de staat gerunde Iraanse persbureau Fars meldde zondag dat twee Pakistaans gevlagde olietankers die op weg waren naar de zeestraat, waren omgekeerd.

Maar de cruciale waterweg is lang niet het enige twistpunt dat de internationale inspanningen onder leiding van Pakistan om de oorlog te beëindigen ondermijnt. Die oorlog begon op 28 februari, toen Israël en de VS aanvallen inzetten op Iran, dat vervolgens reageerde met raket- en droneaanvallen op Golfstaten en Israëlische steden.

Frustratie in Amerikaanse delegatie

De Amerikaanse delegatie in Islamabad, onder leiding van Vance, speciaal gezant Steve Witkoff en Trumps schoonzoon Jared Kushner, raakte gefrustreerd door Iran, dat weigerde afstand te doen van wat het zijn recht op een nucleair programma noemt.

"Ik heb altijd gezegd, vanaf het begin en al vele jaren geleden: Iran zal nooit een kernwapen hebben", postte Trump later.

Vance zei tegen verslaggevers in Islamabad dat Washington Teheran zijn "laatste en beste aanbod" had gedaan. "We zullen zien of de Iraniërs het accepteren", voegde hij eraan toe.

Zelfs vóór de historische gesprekken waren er al ernstige zorgen dat het staakt-het-vuren zou kunnen instorten door aanhoudende Israëlische aanvallen, die volgens Israël gericht zijn op het door Iran gesteunde Hezbollah in Libanon. Iran en Pakistan houden vol dat de wapenstilstand ook daar geldt.

De Libanese premier Nawaf Salam zei zondag dat hij werkt aan het stoppen van de oorlog en het terugtrekken van Israëlische troepen, terwijl de Israëlische premier Benjamin Netanyahu soldaten in Zuid-Libanon vertelde dat het gevecht daar nog lang niet voorbij is.

Libanese en Israëlische functionarissen voeren dinsdag in Washington overleg

Hezbollah zei in de nacht dat het raketten had afgevuurd op steden in het noorden van Israël. Daarmee zet de beweging de aanvallen voort die zij begin maart begon als wraak voor de dood van de Iraanse hoogste leider bij de openingsaanval van de Israëlisch-Amerikaanse luchtaanvallen waarmee de regionale oorlog begon.

Israëlische aanvallen op Beiroet en andere delen van Libanon, na de aankondiging van het tijdelijke staakt-het-vuren vorige week, hebben volgens de Libanese gezondheidsautoriteiten honderden mensen het leven gekost.

(©Euronews 2026 / Managing Editor: Rob Kruiswinkel - The Press Junction /Picture: picture alliance / Anadolu | Shady Alassar)