Wat is het mandaat van ICE in het buitenland en mag het werken op buitenlandse bodem?

©Humberto Chávez via Unsplash

Volgens experts is de belangrijkste criminele onderzoeksafdeling van de Amerikaanse immigratiedienst, Homeland Security Investigations (HSI), al vele jaren actief in het buitenland, maar zijn haar activiteiten formeel afhankelijk van de goedkeuring van de gastlanden.

De dodelijke schietpartijen waarbij twee inwoners van Minneapolis, Renée Good en Alex Pretti, om het leven kwamen door toedoen van agenten van de Amerikaanse immigratie- en douanedienst ICE (Immigration and Customs Enforcement), hebben ook buiten de Verenigde Staten tot grote verontwaardiging geleid, te midden van kritiek dat de agenten buitensporig geweld gebruikten.

Die woede laaide verder op toen de Italiaanse autoriteiten bevestigden dat ICE-personeel aanwezig zal zijn in Italië tijdens de Olympische Winterspelen in Milaan-Cortina, die vrijdag van start gaan — waardoor velen zich afvragen: mag ICE überhaupt opereren op buitenlandse bodem?

Deskundigen wijzen erop dat de belangrijkste criminele onderzoeksafdeling van ICE, Homeland Security Investigations (HSI), al lange tijd in het buitenland actief is, en geen enkele operatie kan uitvoeren zonder toestemming van het gastland.

Toch maken veel Europeanen zich zorgen dat een al jaren bestaande Amerikaanse immigratiedienst, die onder president Donald Trump steeds verder is gepolitiseerd, haar agressieve tactieken naar het buitenland zou kunnen exporteren.

“Als we niet net die buitensporigheden hadden gezien en als ICE niet was ingezet als een soort persoonlijke militie van Donald Trump, dan zouden we deze golf van protesten tegen HSI niet zien”, zegt Serge Jaumain, hoogleraar hedendaagse geschiedenis aan de ULB in Brussel.

Wat ICE in het buitenland doet

ICE werd opgericht na de aanslagen van 11 september 2001 op Amerikaans grondgebied om irreguliere immigratie te bestrijden, en breidde zijn missie later uit naar het opsporen en ontmantelen van mogelijke terreurcellen binnen irreguliere migratiestromen.

De HSI-afdeling pakt grensoverschrijdende criminaliteit aan, zoals drugshandel, kindermisbruik, financiële fraude, diefstal van intellectueel eigendom en het opsporen van gestolen kunst en antiek.

Romuald Sciora, VS-expert bij het Franse Instituut voor Internationale en Strategische Betrekkingen (IRIS), zegt dat HSI wereldwijd meer dan 60 standplaatsen heeft, waaronder 52 internationale bureaus, meestal gevestigd binnen Amerikaanse ambassades — onder meer in Parijs, Londen, Rome, Madrid, Mexico-Stad, Bogotá, São Paulo, Tokio, Bangkok, Caïro en Nairobi.

Agenten zijn bewapend, aldus Sciora, en hun missie in het buitenland wijkt enigszins af van het binnenlandse mandaat van ICE.

“HSI is een andere tak van ICE die internationaal wordt ingezet om drugshandel, cybercriminaliteit en elk terroristisch project dat een bedreiging kan vormen voor de veiligheid van de VS of van hun burgers te bestrijden”, legt Sciora uit.

“In wezen is het een tweede CIA — meer naar buiten gericht en sterk aanwezig in het buitenland.”

Ingrijpende veranderingen onder Trump

Maar Sciora en andere experts erkennen dat ICE en HSI sinds de terugkeer van Trump in het Witte Huis in 2025 ingrijpend zijn veranderd.

Met de zogenoemde “One Big Beautiful Bill Act”, die afgelopen juli werd aangenomen, werd over meerdere jaren 75 miljard dollar (€63 mld) voor het agentschap uitgetrokken.

Hiervan is 45 miljard dollar (€37,8 mld) bestemd voor detentiecentra en zo’n 30 miljard dollar (€25,2 mld) voor de uitbreiding van arrestaties en deportaties. ICE telt momenteel ongeveer 22.000 agenten, met plannen om daar tegen 2029 nog eens 10.000 aan toe te voegen.

Trump en zijn regering hebben ICE en zijn optreden steeds verdedigd en wijzen daarbij op successen bij het terugdringen van de criminaliteit in de VS. Omgekeerd geeft de Amerikaanse president de Democraten de schuld van wat hij omschrijft als de “chaos” van de afgelopen weken.

“Tijdens de vier jaar van de corrupte Joe Biden en het mislukte leiderschap van de Democraten zijn er tientallen miljoenen illegale criminele vreemdelingen ons land binnengekomen, waaronder honderdduizenden veroordeelde moordenaars, verkrachters, ontvoerders, drugsdealers en terroristen”, schreef Trump zondag op zijn Truth Social-platform.

“In de vijf door Republikeinen bestuurde staten ... heeft ICE het afgelopen jaar 150.245 criminele illegale vreemdelingen opgepakt, zonder protesten, rellen of chaos”, voegde hij daaraan toe.

Onder Trump is HSI zich steeds meer gaan richten op irreguliere migratie, en volgens Sciora onderzoekt de dienst nu clandestiene migratienetwerken die erop gericht zijn de Verenigde Staten te bereiken.

“Soms zijn operaties gerechtvaardigd — met name in Latijns-Amerika of bepaalde Oost-Aziatische landen”, zegt Sciora. “Maar wanneer ICE in Parijs of Londen actief is, vraagt men zich vanzelfsprekend af waarom… Toch is dit onderdeel geworden van zijn missie, die duidelijk verweven is met het anti-immigratiebeleid van de regering-Trump.”

HSI is bij gelegenheid opgetreden “onder het twijfelachtige voorwendsel dat een bepaald netwerk of een boot met migranten die vanuit Italië of Frankrijk vertrekken, er uiteindelijk op gericht is deze mensen zonder papieren naar Amerikaans grondgebied te brengen”, voegt hij eraan toe.

Serge Jaumain, hoogleraar hedendaagse geschiedenis aan de ULB, nuanceert echter zowel de veronderstelde dreiging die van HSI in het buitenland uitgaat als de rol van de dienst in de strijd tegen irreguliere migratie.

“Dit is een dienst die belast is met grensbewaking, dus het is niet volledig uitzonderlijk dat hij ook buiten het land actief is”, legt hij uit. “Andere grootmachten doen precies hetzelfde.”

ICE op de Olympische Winterspelen

In Italië liepen de spanningen op toen HSI bevestigde dat het de lokale autoriteiten zal “ondersteunen” bij het inschatten en beperken van de risico’s die uitgaan van grensoverschrijdende criminele organisaties tijdens de Olympische Winterspelen in Milaan-Cortina.

De Amerikaanse ambassadeur in Italië, Tilman Fertitta, benadrukte dat HSI-agenten niet op straat zullen patrouilleren, maar een adviserende en inlichtingenrol zullen vervullen, met een focus op cybercriminaliteit en nationale veiligheidsdreigingen.

“HSI richt zich op grensoverschrijdende criminele activiteiten, van mensensmokkel, drugshandel en kindermisbruik, tot financiële criminaliteit, diefstal van intellectueel eigendom en het terughalen van gestolen kunst en antiek”, zei Fertitta.

“Homeland Security Investigations werkt nauw samen met binnenlandse en internationale partners om de nationale veiligheid en de openbare veiligheid te beschermen, zoals het al vele jaren doet.”

Jaumain verwacht dat de agenten die naar Italië worden gestuurd “veel beter opgeleid” zullen zijn dan de jonge ICE-rekruten en zich niet met migratievraagstukken zullen bezighouden.

“Dat gezegd hebbende, is het natuurlijk begrijpelijk dat dit schokgolven teweegbrengt in de Italiaanse publieke opinie en wereldwijd”, voegt hij daaraan toe.

Controverse en internationale zorgen

De internationale aanwezigheid van ICE leidt in heel Europa tot bezorgdheid.

Afgelopen week riepen Europese parlementsleden de EU op ICE-personeel de toegang tot het continent te ontzeggen, nadat het agentschap had bevestigd dat het betrokken zou zijn bij de beveiligingsoperaties tijdens de Olympische Winterspelen in Milaan-Cortina.

Manon Aubry en Martin Schirdewan, co-voorzitters van de fractie The Left in het Europees Parlement, stuurden een brief aan Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en andere institutionele leiders, waarin zij oproepen tot “restrictieve maatregelen” tegen ICE-agenten en de EU verzoeken “de komst van dergelijke troepen op haar grondgebied te verhinderen”.

Volgens hen mag ICE niet op Europese bodem opereren, onder meer vanwege zorgen over democratische verantwoording en de naleving van de mensenrechten.

(©Euronews 2026/Managing Editor: Benjamin Sluis - The Press Junction/Illustratie: ©Humberto Chávez via Unsplash)