De meeste Europeanen weten niet wat het EVRM doet – maar willen ze eruit stappen?

©Yannis Papanastasopoulos via Unsplash

Terwijl enkele Europese regeringen aandringen op een strenger migratiekader binnen het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, lijkt de publieke opinie stevig aan hun kant te staan. Toch geven opvallend weinig Europeanen aan dat ze veel weten over het verdrag zelf.

De meeste Europeanen lijken ontevreden over het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) in zijn huidige vorm. Velen willen de regels rond migratie aanscherpen en een grote groep weet niet eens precies welke rol het verdrag tegenwoordig nog speelt.

Burgers in vijf EU-lidstaten steunen aanpassing van de verdragsregels zodat landen immigranten kunnen uitzetten die zware misdrijven plegen, ook als hun familie inmiddels in het nieuwe land woont. Dat blijkt uit een recent onderzoek van YouGov. Duitse respondenten zijn met 75% het meest voorstander, Italianen het minst – al ligt de steun daar met 59% nog steeds ruim boven de helft. Deze visie sluit aan bij een verklaring die een groep Europese landen, onder aanvoering van Italië en Denemarken, vorig jaar in december indiende bij de Raad van Europa. Daarin wordt gepleit voor een nieuw migratiekader binnen het EVRM.

"Deze complexe en ontwrichtende uitdagingen – waar onze samenlevingen mee worden geconfronteerd en die de draagkracht van ons huidige kader op de proef stellen – waren óf niet voorzien toen het verdragsstelsel en het Verdrag werden opgesteld, óf hebben zich sindsdien ingrijpend ontwikkeld", staat in de verklaring.

Weinig bekend over taak van het EVRM

Ondanks de steun van 27 Europese regeringen én het feit dat een meerderheid van de ondervraagde Poolse, Duitse, Franse, Spaanse en Italiaanse burgers een vergelijkbare mening is toegedaan, zegt slechts 2% tot 4% van de Europeanen dat zij "erg goed" weten wat het EVRM is en wat het precies doet.

Slechts 8% van de Spaanse en Italiaanse respondenten gaf bijvoorbeeld terecht aan dat het recht om tussen landen te migreren geen onderdeel is van het EVRM. En slechts 10% van hen wist correct te melden dat het EVRM geen orgaan van de EU is.

In werkelijkheid is het EVRM een internationaal verdrag dat door de Raad van Europa is opgesteld ter bescherming van mensenrechten en democratie. De Raad van Europa staat volledig los van de EU, en telt 46 lidstaten, al werken beide pan-Europese organisaties wel nauw samen. Het EVRM wordt gehandhaafd door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) in Straatsburg.

In het YouGov-onderzoek antwoordde slechts 13% van de Italianen en 18% van de Duitsers terecht dat het EHRM geen nationale wetten kan vernietigen of ongeldig kan verklaren.

Ondanks de kennelijke onwetendheid over de precieze werking van het Hof, vinden velen dat het zijn werk goed doet: de helft van de Poolse burgers vindt dat het EHRM zijn taken effectief vervult. Onder Spanjaarden, Duitsers, Italianen en Fransen lopen de meningen meer uiteen, aldus YouGov.

Europeanen willen in het EVRM blijven

Voor het verdrag zelf geldt een vergelijkbaar beeld: veel Europeanen weten niet goed hoe het EVRM zijn taak invult, maar weinig mensen willen dat hun land eruit stapt. Tussen de helft en twee derde van de respondenten in elk van de vijf onderzochte EU-landen zegt in het EVRM te willen blijven. Gemiddeld genomen zijn burgers het meest geneigd te denken dat het verdrag een positief effect heeft op de veiligheidssamenwerking met andere Europese landen en op de internationale reputatie van hun eigen land. Als het gaat om hun eigen dagelijkse rechten zeggen Europeanen vaker dat het EVRM een positief dan een negatief effect heeft, terwijl tussen de 24% en 34% van de respondenten denkt dat het weinig verschil maakt.

(Euronews 2026/Managing Editor: Martina Ribeiro - The Press Junction/Illustratie: ©Yannis Papanastasopoulos via Unsplash)