Ernstig watertekort nu ontziltingsinstallaties in het Midden-Oosten worden geraakt en zure regen neerdaalt

©SELİM ARDA ERYILMAZ via Unsplash

Experts waarschuwen dat de ‘zoutwaterkoninkrijken’ van het Midden-Oosten gevaar lopen nu kwetsbare ontziltings- en olie-installaties een doelwit worden.

In Iran viel dit weekend ‘zwarte regen’ nadat door de VS en Israël uitgevoerde aanvallen olieterminals hadden getroffen.

Samen met voorlopers van zure regen – zwaveldioxide en stikstofdioxide – bevatten de pluimen van verontreinigende stoffen vermoedelijk een cocktail van koolwaterstoffen, PM2,5 en kankerverwekkende verbindingen, aldus Gabriel da Silva, universitair hoofddocent chemische technologie aan de Universiteit van Melbourne. Zware metalen en anorganische verbindingen afkomstig van infrastructuur die bij de explosies is getroffen, kunnen eveneens deel uitmaken van het mengsel.

Op de grond melden mensen ademhalingsproblemen en een branderig gevoel in ogen en keel. Maar de langetermijn-gezondheidsrisico’s lopen uiteen van kanker en complicaties bij de geboorte tot neurologische en hartziekten. Terwijl de verontreinigende stoffen neerslaan op gebouwen en in waterlopen sijpelen, kunnen ze lang nadat de branden zijn geblust blijven voortbestaan en het zeeleven bedreigen in een ecosysteem dat nu al onder zware druk staat.

Ontziltingsinstallaties maken landen in het Midden-Oosten kwetsbaar

Vervuiling is slechts een van de vele bedreigingen voor de watervoorziening van Iran en de buurlanden. Aanvallen hebben ontziltingsinstallaties in het Midden-Oosten getroffen, die zoet water produceren uit zout zeewater en vele grote steden in de regio in leven houden. Daarmee vormen ze in oorlogstijd een cruciale kwetsbaarheid.

“Iedereen ziet Saoedi-Arabië en zijn buren als petrostaten. Maar ik noem het zoutwaterkoninkrijken”, zegt Michael Christopher Low, directeur van het Middle East Center aan de University of Utah. “Het zijn door mensen gemaakte, door fossiele brandstoffen aangedreven watersupermachten. Het is zowel een monumentale prestatie van de 20e eeuw als een bepaald soort kwetsbaarheid.”

Iran zegt dat de VS een “precedent” heeft geschapen nadat een luchtaanval een Iraanse ontziltingsinstallatie beschadigde en de watervoorziening van 30 dorpen afsneed.

Afgelopen zondag werd Iran er op zijn beurt van beschuldigd een ontziltingsinstallatie in Bahrain te hebben beschadigd. Omdat veel ontziltingsinstallaties in de Golf fysiek zijn geïntegreerd met elektriciteitscentrales als warmtekrachtcentrales, kunnen aanvallen op elektrische infrastructuur ook de waterproductie lamleggen.

‘Ernstig watertekort’ dreigt

Hoewel Iran minder afhankelijk is van ontzilting dan de buurlanden, omdat het grootste deel van het water uit rivieren, stuwmeren en ondergrondse aquifers komt, zijn deze bronnen na vijf jaar van droogte sterk uitgeput.

Het land probeert in hoog tempo de ontziltingscapaciteit langs de zuidkust uit te breiden en een deel van het water landinwaarts te pompen, maar beperkingen in infrastructuur, hoge energiekosten en internationale sancties zetten een forse rem op opschaling.

“Vorige zomer werd al gedacht aan evacuatie van de hoofdstad”, zegt Ed Cullinane, Midden-Oostenredacteur bij Global Water Intelligence. “Ik durf me niet voor te stellen hoe het deze zomer zal zijn onder aanhoudend vuur, met een voortdurende economische catastrofe en een ernstige watercrisis.”

Verstoring van de olievoorziening en hernieuwbare energie

Terwijl gebombardeerde raffinaderijen en verstoorde zeeroutes olie-afhankelijke economieën ontwrichten, wijst de ervaring uit dat de eerste reflex vaak is terug te grijpen op nog vervuilendere brandstoffen.

Na de Russische invasie van Oekraïne keerden sommige Europese landen terug naar steenkool, terwijl andere een hoge prijs betaalden voor Amerikaanse vloeibare aardgasleveringen die de Atlantische Oceaan overstaken.

Nu Iran de Straat van Hormuz heeft gesloten, waar 20 procent van de mondiale oliehandel doorheen loopt, zijn tankers gedwongen om rond Afrika te varen. Dat jaagt de uitstoot door de scheepvaart op en vergroot het risico op olielozingen langs drukbevaren alternatieve routes.

De sluiting bedreigt ook de voedselvoorziening. Ongeveer een derde van de wereldwijde kunstmesthandel passeert de zeestraat, en nu de olieprijzen sterk stijgen, nemen ook de kosten van landbouw en voedseltransport toe.

Tegelijkertijd versterkt de crisis het pleidooi voor voedsel- en energieonafhankelijkheid dichter bij huis.

“Lokaal opgewekte hernieuwbare energie is nog nooit zo goedkoop, toegankelijk en schaalbaar geweest”, zegt VN-secretaris-generaal António Guterres. “De hulpbronnen van het tijdperk van schone energie kunnen niet worden geblokkeerd of als wapen worden ingezet.”

De klimaatvoetafdruk van oorlog

Ongeacht welke keuzes landen maken op energiegebied, de oorlog zelf zal de uitstoot de hoogte in jagen.

Ruslands oorlog tegen Oekraïne, die nu zijn vierde jaar ingaat, heeft tot dusver een ontstellende 311 miljoen ton CO2-equivalent uitgestoten.

En uit rapporten blijkt dat, zelfs nog vóór de invasie van Iran, de strijdkrachten wereldwijd verantwoordelijk waren voor 5,5 procent van de jaarlijks op aarde uitgestoten broeikasgassen, meer dan enig land behalve China, de Verenigde Staten en India.

Neta Crawford, medeoprichter van het Costs of War-project aan het Watson Institute for International and Public Affairs van Brown University, noemt gevechtsvliegtuigen die enorme hoeveelheden brandstof verstoken en daarbij kooldioxide en andere vervuilende stoffen uitstoten, slechts één voorbeeld.

“De gevolgen van oorlog voor de uitstoot zullen alles wat wordt gewonnen door een iets grotere inzet voor een groene transitie ruimschoots overtreffen”, zegt ze.

(©Euronews 2026 / Managing Editor: Martina Ribeiro - The Press Junction / Picture: ©SELİM ARDA ERYILMAZ via Unsplash)