Factcheck: Helpen Pokémon GO-spelers onbewust mee om AI te trainen?

©Mika Baumeister via Unsplash

Het populaire mobiele videospel Pokémon GO ligt onder een vergrootglas na beweringen dat beelden die in de app worden gemaakt, zijn gebruikt om AI-systemen van de maker te trainen, zonder toestemming van spelers. Toch blijken deze beelden niet volledig buiten medeweten van gebruikers verzameld.

Na de lancering in 2016 groeide Pokémon GO razendsnel uit tot een wereldwijd fenomeen. Ook in Europa vulden de straten van Brussel, Parijs en Rome zich met een soort virtuele speeltuin in augmented reality, waar spelers op jacht gingen naar Pikachu, Dragonite of Eevee.

De app is nog altijd populair (met in 2024 meer dan 100 miljoen spelers, volgens Scopely, het moederbedrijf van ontwikkelaar Niantic) en zorgt nog steeds voor nieuwsberichten – én, soms, twijfelachtige beweringen online.

Volgens MIT Technology Review heeft Niantics op AI gerichte divisie, Niantic Spatial, via het spel verzamelde beelden gebruikt om zijn systemen te trainen, die zijn ontworpen om gedetailleerde 3D-kaarten van de echte wereld te bouwen.

Berichten op X, goed voor miljoenen weergaven, gaan nog een stap verder. Ze suggereren dat Niantic, buiten medeweten van nietsvermoedende spelers, hun zondagse wandeling gebruikt om visuele gegevens die door gebruikers zijn vastgelegd in te zetten voor de ontwikkeling van visuele navigatiesystemen voor bezorgrobots.

Maar het gebruik van deze data vond niet volledig buiten het blikveld van spelers plaats, en de beelden zijn ook niet simpelweg verzameld terwijl ze rondliepen op zoek naar zeldzame Pokémon.

Vraagt het spel om toestemming om zijn AR-wereld op te bouwen?

Pokémon GO maakt sinds de lancering gebruik van augmented reality (AR) om het Pokémon-universum naar de echte wereld te halen. Pas in 2020 voerde Niantic echter specifieke AR-mappingfuncties in. Daarmee kunnen spelers echte locaties en objecten scannen door eromheen te lopen terwijl de camera van hun smartphone visuele data vastlegt.

Belangrijk detail: deze functie is niet vanaf het begin voor alle spelers beschikbaar. Ze wordt pas vrijgegeven zodra gebruikers level 20 hebben bereikt. Dat betekent dat er niet automatisch op de achtergrond beelden worden vastgelegd terwijl spelers rondlopen. Gebruikers moeten er actief voor kiezen om de functie te gebruiken.

Niantic liet aan de factcheckredactie van Euronews, The Cube, weten dat spelers er zelf voor moeten kiezen om anonieme scans en video’s van openbare locaties in te sturen om het Niantic Spatial Visual Positioning System (VPS) te verbeteren. Volgens het bedrijf is deelname volledig vrijwillig en moeten gebruikers er bewust voor kiezen om specifieke herkenningspunten, zoals standbeelden of markante plekken, te scannen.

The Cube testte het spel en stelde vast dat, zodra de camera van een smartphone op een standbeeld in het Jubelpark in Brussel wordt gericht, er een bericht verschijnt waarin staat dat gebruikers bijdragen aan de ontwikkeling van augmentedrealitymappingtechnologie en dat hun gegevens met een externe dienst worden gedeeld.

In dat bericht staat ook dat de verzamelde data wordt gebruikt om 3D-modellen van echte locaties te maken en om de ontwikkeling van de technologie en aanverwante diensten te ondersteunen.

Dit proces wordt uiteengezet in de gebruiksvoorwaarden van Niantic, onder de sectie “Door u verleende rechten – AR Content”. De ontwikkelaar stelt dat gebruikers, door te kiezen voor de AR-scanfunctie, Niantic een niet-exclusief recht geven om de verzamelde beelden te gebruiken om zijn diensten te verbeteren.

Een digitaal 3D-model van de wereld

MIT Technology Review bericht dat Niantic Spatial de door Pokémon GO-spelers verzamelde beelden actief inzet om de nieuwste producten te ontwikkelen. Het bedrijf vertelde aan The Cube dat het tot nu toe meer dan 50 miljoen neurale netwerken heeft getraind op basis van zo’n 30 miljard beelden.

Niantic heeft een Visual Positioning System (VPS) ontwikkeld, dat volgens het bedrijf zorgt voor “nauwkeurige, op beeldherkenning gebaseerde positiebepaling en oriëntatie overal ter wereld, ook op plaatsen waar gps onbeschikbaar of onbetrouwbaar is.”

Met die technologie heeft het bedrijf in feite een zeer gedetailleerd 3D-model van de echte wereld kunnen opbouwen.

Niantic Spatial leunt echter niet uitsluitend op AR-data uit Pokémon GO. Op de website geeft het bedrijf ook aan dat het ruimtelijke gegevens uit andere bronnen verwerkt, waaronder robots, drones en satellieten.

Van Pokémon GO naar toepassingen in de echte wereld

Begin maart kondigde Niantic een samenwerking aan met Coco Robotics, een stedelijk robotbezorgplatform, om zijn ruimtelijke AI-technologie en VPS grootschalig in te zetten.

Coco Robotics zet robots in die in steden als Los Angeles, Chicago, Jersey City, Miami en Helsinki boodschappen, elektronica en warme maaltijden kunnen bezorgen. Sinds 2018 werkt het bedrijf samen met DashMart, een online bezorgplatform.

Het bedrijf heeft inmiddels een nieuwe generatie, robuustere bezorgrobots geïntroduceerd die beter zijn opgewassen tegen de uitdagingen van de straat. Tot nu toe vertrouwden deze robots echter vooral op gps, dat in dichtbebouwde stadsomgevingen vaak maar beperkt nauwkeurig is.

Daar komt de technologie van Niantic Spatial in beeld. De samenwerking is erop gericht om Niantics ruimtelijke mapping en VPS te integreren in autonome bezorgrobots, zodat die zich beter een weg kunnen banen door complexe stedelijke omgevingen.

Door gebruik te maken van gedetailleerde 3D-kaarten en positiebepaling op basis van camerabeelden, kunnen de robots nauwkeuriger door straten bewegen wanneer zij bestellingen tot aan de voordeur van klanten afleveren.

(©Euronews 2026 / Managing Editor: Benjamin Sluis - The Press Junction / Picture: ©Mika Baumeister via Unsplash)