De Spaanse beslissing om zo’n 500.000 ongedocumenteerde migranten te legaliseren, heeft tal van twijfelachtige en misleidende beweringen aangewakkerd over welke rechten zij precies krijgen.
De omstreden beslissing van de Spaanse regering om een decreet goed te keuren dat 500.000 ongedocumenteerde migranten en asielzoekers gaat regulariseren, heeft in heel Europa een debat losgemaakt.
Naast meer genuanceerde kritiek en analyses is er ook een golf aan misleidende beweringen opgedoken.
In sommige breed gedeelde berichten op X, goed voor miljoenen weergaven en duizenden shares, wordt beweerd dat deze nieuw geregulariseerde migranten automatisch stemrecht zouden krijgen.
Anderen stellen dat zij via een versnelde procedure de Spaanse nationaliteit kunnen verkrijgen, waardoor ze mogen stemmen en zo een “trouwe kiezersbasis” zouden vormen voor premier Pedro Sánchez en zijn linkse regering.
Wie de Spaanse regels rond immigratie, naturalisatie en stemrecht erbij pakt, ziet dat er echter weinig klopt van die beweringen.
Wat houdt het decreet in en is het eigenlijk nieuw?
Het decreet, dat naar verwachting in april in werking treedt, geldt voor minstens 500.000 ongedocumenteerde migranten en asielzoekers die momenteel in Spanje wonen.
Kandidaten voor regularisatie moeten aantonen dat zij geen strafblad hebben en dat zij minimaal vijf maanden in Spanje hebben gewoond of uiterlijk eind december 2025 asiel hebben aangevraagd.
Het is niet de eerste keer dat Spanje een grootschalige regularisatie doorvoert: volgens de Spaanse Commissie voor Vluchtelingenhulp (CEAR) is dit al het zevende soortgelijke proces sinds 1986.
Het decreet geeft de betrokkenen een verblijfsvergunning voor één jaar en het recht om in Spanje te werken.
De regering-Sánchez zegt dat de maatregel de Spaanse arbeidsmarkt zal versterken. De minister van Inclusie, Sociale Zekerheid en Migratie, Elma Saiz, omschreef het als een “migratiemodel gebaseerd op mensenrechten, integratie, samenleven en dat tegelijk verenigbaar is met economische groei en sociale samenhang”.
De maatregel stuit tegelijk op felle kritiek bij de conservatieve Volkspartij (PP) en het radicaalrechtse Vox. De leider van de PP verweet Sánchez dat hij hiermee zou proberen de aandacht af te leiden van de reactie van de regering op meerdere dodelijke treinrampen in de afgelopen maand.
Wie mag er stemmen in Spanje?
De Spaanse kiesregels zijn duidelijk vastgelegd.
Volgens het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken hebben uitsluitend Spaanse staatsburgers die meerderjarig zijn (momenteel 18 jaar) stemrecht bij nationale verkiezingen en bij verkiezingen in de autonome regio’s. Bij de Europese verkiezingen mogen ook in Spanje verblijvende EU-burgers stemmen.
Bij lokale gemeenteraadsverkiezingen zijn de stemrechten beperkter. Niet-EU-burgers mogen alleen stemmen als Spanje met hun land een wederkerige stemovereenkomst heeft. Dat geldt momenteel voor onderdanen van 13 landen, waaronder IJsland, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk, op voorwaarde dat zij ook aan de verblijfsvoorwaarden voldoen (die per land kunnen verschillen).
In tegenstelling tot wat online beweerd wordt, levert enkel een geldige verblijfstitel in Spanje géén stemrecht op bij nationale verkiezingen.
Leidt regularisatie tot snel staatsburgerschap?
Een andere bewering die in de virale posts opduikt, is dat geregulariseerde migranten al na twee jaar de Spaanse nationaliteit zouden kunnen krijgen. Dat is echter misleidend.
Volgens de Spaanse wet kunnen alleen burgers van specifieke landen – Portugal, de Filipijnen, Andorra, Equatoriaal-Guinea en de meeste Latijns-Amerikaanse landen – evenals personen van Sefardische afkomst, al na twee jaar legaal en ononderbroken verblijf de Spaanse nationaliteit aanvragen.
Voor de overgrote meerderheid van mensen uit andere landen duurt het veel langer: de meeste immigranten in Spanje moeten daar tien jaar legaal wonen voordat zij een aanvraag voor naturalisatie kunnen indienen. Voor vluchtelingen is die termijn verkort tot vijf jaar en in sommige gevallen zelfs tot één jaar, bijvoorbeeld als iemand in Spanje is geboren of getrouwd is met een Spaanse burger.
Hoe lang de termijn ook is, de verblijfsduur is slechts de eerste stap in de procedure. Het decreet zelf verleent één jaar legaal verblijf, wat voor de meeste mensen dus bij lange na niet volstaat om in die periode al in aanmerking te komen voor het staatsburgerschap.
Aanvragers moeten bovendien nog slagen voor examens Spaans en andere testen, én wachten op de afhandeling van hun dossier, wat meerdere jaren kan duren.
Samengevat: de nieuwe Spaanse regularisatiecampagne verleent migranten een legaal verblijf, geen staatsburgerschap, en ze geeft hen geen stemrecht bij verkiezingen.
Deze rechten zijn in Spanje juridisch strikt gescheiden en blijven onaangetast door het nieuwe decreet.
(Euronews 2026/Managing Editor: Martina Ribeiro - The Press Junction/Illustratie: ©Jonas Leupe via Unsplash)