Bijna zes jaar na gemeenteraadsverkiezingen die werden overschaduwd door de Covid-19-pandemie, keren de Fransen zondag terug naar de stembus voor de eerste ronde van de lokale verkiezingen.
In totaal mogen 48,7 miljoen kiesgerechtigden hun stem uitbrengen in zo’n 35.000 gemeenten, variërend van kleine plattelandsgemeenten tot grote steden.
In Europees Frankrijk en op Corsica gingen de stembureaus om 8.00 uur open. De eerste uitslagen mogen pas na 20.00 uur worden gepubliceerd, wanneer de stembureaus in de grootste steden sluiten. Elders gaan de stembureaus gefaseerd dicht tussen 18.00 en 19.00 uur.
Opkomstcijfers onder het vergrootglas
De opkomst wordt een van de belangrijkste graadmeters van deze lokale stembusgang. In 2020 vond de eerste ronde van de gemeenteraadsverkiezingen plaats onder uitzonderlijke omstandigheden, slechts enkele dagen voordat Frankrijk in de eerste landelijke coronalockdown ging, iets wat de opkomst fors drukte.
Dit keer zullen de onthoudingscijfers nauwlettend worden bestudeerd als mogelijk teken van democratische vermoeidheid. Toch behoren Franse burgemeesters volgens verschillende opiniepeilingen nog altijd tot de meest vertrouwde politieke figuren van het land.
Bijna 900.000 kandidaten
Volgens cijfers van het ministerie van Binnenlandse Zaken dingen in de eerste ronde zo’n 900.000 kandidaten mee, verdeeld over bijna 50.000 lijsten.
In de meeste gemeenten zal de uitslag echter snel vaststaan. In bijna 32.000 van de 35.000 gemeenten wordt verwacht dat de burgemeester al in de eerste ronde wordt gekozen. Dat komt grotendeels door het beperkte aantal deelnemende lijsten: in 68% van de gemeenten is slechts één lijst ingediend.
Daartegenover staan steden waar de strijd juist bijzonder fel is. Montpellier, in het zuiden van Frankrijk, heeft met 13 ingediende lijsten het record in de eerste ronde.
In 68 gemeenten heeft zich helemaal geen kandidaat gemeld. In die gevallen benoemt de prefect, de lokale vertegenwoordiger van de staat, een waarnemend bestuur totdat er nieuwe verkiezingen kunnen worden georganiseerd of, in sommige gevallen, totdat de gemeente fuseert met een buurgemeente.
Een andere opvallende trend is de daling van het aantal zittende burgemeesters dat zich herkiesbaar stelt. Volgens een studie van politiek onderzoekscentrum Cevipof stelt 63% van de uittredende burgemeesters zich opnieuw kandidaat, tegen 72% in 2014 en 69% in 2020.
Wat staat er op het spel?
Hoewel de uitkomst in de meeste gemeenten nu al min of meer vast lijkt te staan, kunnen verschillende grote steden afstevenen op bijzonder spannende tweede ronden.
In Parijs wordt de strijd om het stokje over te nemen van de vertrekkende burgemeester Anne Hidalgo naar verwachting bijzonder nipt, met een felle tweestrijd tussen Rachida Dati, kandidaat van de conservatieve partij Les Républicains, en Emmanuel Grégoire van de Parti Socialiste.
Ook in Marseille, Nice, Nantes en Toulouse is de onzekerheid groot, aangezien daar wordt verwacht dat meerdere lijsten de tweede ronde halen.
Voor verschillende politieke partijen staat er veel op het spel. De Groenen, die bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2020 konden bogen op een heuse “groene golf”, moeten grote steden als Lyon, Straatsburg en Bordeaux verdedigen.
De partij van president Emmanuel Macron, Renaissance, heeft intussen nog altijd moeite om in het hele land stevig lokaal voet aan de grond te krijgen.
Op radicaalrechts hoopt Rassemblement National (RN) nieuwe terreinwinst te boeken op lokaal niveau.
Tegelijkertijd hebben spanningen tussen voormalige bondgenoten binnen het linkse blok Nouveau Front Populaire, met name tussen de Parti Socialiste en de radicaal-linkse partij La France insoumise, een groot deel van de campagne gekleurd.
Hoewel gemeenteraadsverkiezingen in de eerste plaats draaien om lokaal bestuur, zoals ruimtelijke ordening, scholen en gemeentelijke diensten, zijn de nationale politieke implicaties moeilijk te negeren, met nog iets meer dan een jaar te gaan tot de volgende Franse presidentsverkiezingen.
(©Euronews 2026 / Managing Editor: Yves Peeters - The Press Junction /Picture: picture alliance / NurPhoto | Alain Pitton)