'Ode aan het leven': memoires van Gisèle Pelicot over verkrachting en de gevolgen ervan

© picture alliance / MAXPPP | MiKAEL ANISSET

Misschien ervaart Gisèle Pelicot vandaag een hernieuwd gevoel van vrijheid. Haar memoires "Ode aan het leven: Schaamte moet van kant wisselen" zijn nu in 22 talen over de hele wereld verkrijgbaar, een belangrijke mijlpaal in de uitgeverswereld.

Het boek vertelt voor het eerst haar versie van hoe ze overleefde als bewusteloze slachtoffer van verkrachting door haar man en tientallen andere mannen. Uiteindelijk werden 51 mannen schuldig bevonden aan verkrachting en seksueel geweld.

Haar Britse uitgever Penguin omschrijft het als een "'onwankelbaar eerlijke getuigenis van haar moeilijke jeugd, haar eerste liefde, haar carrière en het moederschap." Net als bij miljoenen anderen kende haar gezinsleven en relatie extreem zware momenten. Maar zelden kreeg de wereld zulke verpletterende details te horen. Een gewone vrouw die wordt geconfronteerd met een buitengewone beproeving en ontnuchterende ontdekkingen over de man met wie ze een halve eeuw haar leven deelde.

Gisèle Pelicot werd vorig jaar het gezicht van het verkrachtingsproces in het dorp Mazan. Ze deed daarbij afstand van haar recht op anonimiteit. Haar relaas over wat ze heeft moeten doorstaan door toedoen van haar ex-man, die haar meer dan tien jaar heimelijk had gedrogeerd, maakte van haar een vooraanstaande internationale figuur in de strijd tegen seksueel geweld.

De 73-jarige doet haar hele verhaal, dat ze samen schreef met de Franse journaliste en auteur Judith Perrignon, van haar eerste ontmoeting met Dominique Pelicot tot haar leven na de processen.

Het slachtoffer (in juridische zin, maar niet tegenover het leven zelf, zoals ze in verschillende mediainterviews heeft benadrukt) neemt de regie over haar eigen verhaal, zonder dat ze van de lezer vraagt medelijden met haar te hebben of haar te bewonderen.

De nachtmerrie herbeleven

Alles begon met een telefoontje en een afspraak op het politiebureau in Carpentras, op de ochtend van 2 november 2020. Dominique Pelicot was opgeroepen voor verhoor nadat een bewakingsmedewerker in een supermarkt hem had betrapt terwijl hij stiekem onder de rokken van vrouwen filmde. Een politieagent ondervroeg haar en liet haar vervolgens foto’s zien van zichzelf, slapend en verkracht door mannen die ze niet kende. Gisèle Pelicot herkende zichzelf evenmin.

"De wang van die vrouw was zo slap", beschrijft ze. "Haar mond was zo week. Ze was een lappenpop. Mijn hersenen zijn gestopt in het kantoor van onderbrigadier Perret," vertelt ze.

Aan het einde van het onderzoek beschrijft ze hoe verbijsterd ze was toen ze de details las van wat er was gebeurd: "De data deden pijn. Ik bleef het moment ervoor en het moment erna zien, waar we waren, wat we meemaakten en wat ik dacht dat een gelukkig moment was. Het was mijn verjaardag, het was oudejaarsavond die we voor één keer alleen hadden doorgebracht, het was net nadat onze kinderen waren vertrokken."

En toen volgde in 2024 het proces. Ze kreeg de kans om de beklaagden recht in de ogen te kijken. Nadat ze aanvankelijk de zaak privé had willen houden en vreesde dat haar gezicht op alle voorpagina’s zou verschijnen, legt ze uit waarom ze toch van gedachten veranderde en besloot in het openbaar te verschijnen.

"Ik kon niet wachten om hem in de ogen te kijken. Ik was bang voor hun aantal," herinnert ze zich. "Zozeer zelfs dat de gesloten deuren van de rechtszaal, die mij moesten beschermen tegen blikken, pers en commentaar, me steeds meer verontrustten. Ze zouden me alleen laten om hen onder ogen te zien."

Pelicot maakt ook duidelijk dat er nog een uiterst belangrijke reden was om haar beslissing terug te draaien: zodat "alle vrouwen die zijn verkracht zich niet langer hoeven te schamen".

Ze heeft geen spijt van haar keuze, maar in het boek voegt Pelicot er nog een dimensie aan toe: "Vandaag, als ik terugdenk aan het moment waarop ik mijn beslissing nam, zeg ik tegen mezelf dat ik, als ik twintig jaar jonger was geweest, het misschien niet had gedurfd om te weigeren achter gesloten deuren te gaan," legt ze uit.

"Ik was bang geweest voor de blikken, die verdomde blikken waar een vrouw van mijn generatie altijd mee heeft moeten leven, die verdomde blikken die je ’s ochtends doen twijfelen tussen een broek en een jurk, die je begeleiden of juist negeren, die je vleien en in verlegenheid brengen, die verdomde blikken die zouden moeten zeggen wie je bent, wat je waard bent, en je vervolgens laten vallen als je ouder wordt."

Aanvallen en applaus

Tijdens haar zeven weken in de rechtszaal herinnert Gisèle Pelicot zich de "onophoudelijke aanvallen", maar ook de angst die wegebde. En dan waren er nog de reacties van de menigte die zich verzamelde. Tijdens de vier dagen van zittingen bij het Hof van Assisen van de Gard werd ze telkens weer met applaus onthaald.

"Vier jaar lang was ik gevlucht voor de stevige omhelzingen van de mensen die van mij houden, ik wilde iemands medelijden niet, ik rekende alleen op mijn eigen kracht, en ongetwijfeld op vergetelheid. Maar deze menigte was het vergetelheid beu, beu hoe het leven ons in stukken hakt en alleen achterlaat, met pijn die niemand erkent. Deze menigte heeft mij gered," schrijft ze.

In december 2025 werd Dominique Pelicot, die meer dan tien jaar lang de verkrachtingen van zijn ex-vrouw organiseerde, veroordeeld tot twintig jaar gevangenisstraf, de maximale straf. Zijn medebeklaagden kregen straffen variërend van drie jaar gevangenis, waarvan twee voorwaardelijk, tot vijftien jaar.

"Ode aan het leven" van Gisèle Pelicot is vanaf 17 februari 2026 in 22 talen verkrijgbaar.

(©Euronews 2026 / Managing Editor: Yves Peeters - The Press Junction /Picture: picture alliance / MAXPPP | MiKAEL ANISSET)