PFAS in het water: in Italië wordt technologie getest die de ‘eeuwige gifstoffen’ tot 99% kan verwijderen

©Andres Siimon via Unsplash

Sinds enkele jaren wordt er steeds vaker gesproken over PFAS in het water, en niet alleen in technische of wetenschappelijke kringen. Het onderwerp duikt op in het lokale nieuws, in dagelijkse zorgen, in politieke keuzes. En telkens komt hetzelfde probleem terug: deze stoffen blijven bestaan, stapelen zich op, verplaatsen zich. Verdwijnen, dat is een heel ander verhaal.

Juist daarom wordt elke nieuwe oplossing met belangstelling, maar ook met de nodige voorzichtigheid bekeken. PFAS terugdringen betekent ingrijpen in zeer stabiele chemische evenwichten, waarbij elke stap gevolgen kan hebben, ook ná de behandeling. In dit verband past de introductie in Italië van een technologie die in Australië is ontwikkeld, al elders wordt ingezet en gericht is op afvalwaterbehandeling.

Het experiment start in Piemonte en draait om een systeem dat werkt op basis van een exact fysisch principe: gebruikmaken van het gedrag van PFAS om ze van het water te scheiden, in plaats van te proberen ze rechtstreeks te vernietigen.

De concrete stap kwam in februari 2026, met een overeenkomst tussen Erica Srl en Acqua Novara VCO, het bedrijf dat de geïntegreerde waterdienst beheert in 139 gemeenten in Piemonte. Hier wordt de eerste Italiaanse installatie geplaatst die gebruikmaakt van de SAFF40-technologie, ontwikkeld door EPOC Enviro.

Het systeem is al ingezet op zo’n 40 locaties wereldwijd, met resultaten die wijzen op een vermogen om de aanwezigheid van PFAS in gezuiverd water met 95% tot 99% terug te dringen. Cijfers die de aandacht trekken, zeker als je bedenkt hoe lastig deze stoffen te onderscheppen zijn.

De werking is gebaseerd op een mechanisme dat aansluit bij de aard van PFAS. In de installatie wordt het verontreinigde water doorkruist door microbelletjes lucht. Terwijl de belletjes opstijgen, hechten PFAS-moleculen zich aan het oppervlak ervan en worden ze mee naar boven gevoerd, waar zich een schuimlaag vol verontreinigende stoffen vormt.

Op dat moment vindt de scheiding plaats. Het schuim wordt opgevangen en geïsoleerd, terwijl het water verdergaat met een lagere PFAS-concentratie. Het proces loopt continu door en creëert zo een soort dynamische filtratie die werkt via geleidelijke ophoping.

De crux zit echter in wat er daarna gebeurt. De PFAS worden niet vernietigd, maar geconcentreerd in een kleiner volume dat vervolgens verder moet worden beheerd. Dat is een wezenlijk verschil, omdat het probleem daarmee wordt verplaatst in plaats van volledig opgelost. En het roept een praktische vraag op: hoe dat concentraat te behandelen, met welke technologieën en tegen welke milieukosten.

De Italiaanse proef moet daar ook een antwoord op helpen geven, naast het beoordelen van de effectiviteit van het systeem onder reële omstandigheden, die verschillen van de al geteste locaties. Ander water, andere verontreinigingen, andere infrastructuren. Als de resultaten in lijn zijn met wat elders is waargenomen, zou het systeem ook in andere contexten kunnen worden toegepast. Maar het is uiteindelijk de praktijkervaring die de daadwerkelijke rol zal bepalen.

PFAS in het water: waarom blijven deze stoffen in omloop?

Om te begrijpen waarom elke ingreep op PFAS in het water zo complex blijft, moet je terug naar hun structuur. Per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) zijn moleculen waarin waterstofatomen zijn vervangen door fluoratomen. Dat zorgt voor extreem sterke koolstof-fluorverbindingen, die tot de meest stabiele in de chemie behoren.

Daaruit vloeit hun persistentie voort. PFAS blijven jarenlang in het milieu aanwezig, trekken door bodem en water, dringen organismen binnen en hebben de neiging zich op te hopen. Daarom worden ze vaak “eeuwige verontreinigende stoffen” genoemd.

Hun eigenschappen maakten ze decennialang aantrekkelijk. Ze zijn bestand tegen water, vetten en hoge temperaturen. Ze zijn gebruikt bij de productie van anti-aanbakpannen, flossdraad, landbouwmeststoffen en bij de behandeling van materialen die bestemd zijn voor contact met voedsel.

Het resultaat is een wijdvertakte en gelaagde verspreiding. PFAS blijven niet beperkt tot één enkel domein, maar bewegen zich tussen industrie, milieu en dagelijks leven. Ze kunnen worden aangetroffen in oppervlakte- en grondwater en zo in voedselketens terechtkomen. In de loop der tijd heeft onderzoek de risico’s van langdurige blootstelling steeds beter in kaart gebracht, waardoor de druk om effectieve oplossingen te vinden is toegenomen. Toch stuit elke technologie op dezelfde grens: de moeilijkheid om deze moleculen volledig te verwijderen zonder nieuwe problemen te veroorzaken.

In dat licht is de komst van het SAFF40-systeem naar Italië een interessante stap, omdat het een andere benadering introduceert, gebaseerd op scheiding en concentratie. Nog geen definitieve oplossing, althans voorlopig, maar mogelijk wel een puzzelstuk binnen een bredere strategie.

De proef in Piemonte wordt zo een concrete testbank. Niet zozeer om uit te zoeken óf PFAS verminderd kunnen worden, maar om te beoordelen hoe, tegen welke prijs en met welke langetermijngevolgen. Want als het over PFAS in het water gaat, blijft tijd altijd een cruciale factor.

(©Epoc Enviro via GreenMe.it 2026 / Managing Editor: Benjamin Sluis - The Press Junction / Picture: ©Andres Siimon via Unsplash)