De seizoensregens slepen tonnen afval van illegale stortplaatsen mee naar de rivier de Drina, waar het puin zich ophoopt tegen de dam van een waterkrachtcentrale in Višegrad, Oost-Bosnië. Hier werken graafmachines en bouwvoertuigen elke dag onvermoeibaar door om de massa afval te verwijderen die de waterloop elke winter verstikt. Maar in werkelijkheid is het scenario helaas al jaren bekend.
Het is in feite geen nieuw fenomeen: als het debiet van de rivieren tijdens het koude seizoen toeneemt, stapelt het afval dat stroomafwaarts wordt meegevoerd zich uiteindelijk vrijwel altijd op dezelfde plaats op.
Voor de activisten van de milieugroep Eko Centar is de verantwoordelijkheid duidelijk: er is een gebrek aan politieke wil. Instellingen blijven vergaderen en oplossingen beloven, maar de beelden van de noodsituatie herhalen zich jaar na jaar.
De scènes doen denken aan een rampenfilm: het smaragdgroene oppervlak van de rivier is bedekt met plastic flessen, hout, meubels, roestige vuilnisbakken, huishoudelijke apparaten en zelfs kadavers van dieren. Tussen het afval vindt men ook sanitair afval.
Een ware ecologische ramp, die een bedreiging vormt voor een ecosysteem dat rijk is aan vis en mogelijk wordt blootgesteld aan het vrijkomen van giftige stoffen.
Waar komt het afval vandaan?
Het afval komt van illegale stortplaatsen stroomopwaarts, niet alleen in Bosnië, maar ook in buurlanden Servië en Montenegro. In feite stromen er talloze kleinere zijrivieren in de Drina, die elk hun eigen deel van het afval met zich meedragen.
De Drina is ook de bron van het afval
In de zomer trekken deze rivieren toeristen, natuurliefhebbers en rafters aan. Het is echter in de winter, met overstromingen, dat het probleem explodeert: het gezwollen water veegt de illegale stortplaatsen langs de oevers weg en kanaliseert alles richting Višegrad.
Het water van de Drina is de bron van het probleem
In 2019 beloofden de milieuministers van de drie landen samenwerking om de situatie op te lossen, maar jaren later zijn er nog geen concrete resultaten zichtbaar. De noodsituatie weerspiegelt de economische en ecologische achterstand die het gebied van het voormalige Joegoslavië decennia na de oorlogen van de jaren negentig nog steeds kenmerkt.
Verontreiniging en de Europese toekomst van de Balkan
Verontreiniging van rivieren is niet het enige milieuprobleem in de Westelijke Balkan. Veel steden in de regio hebben tevens een extreem hoog smogniveau, een van de meest urgente problemen die moeten worden aangepakt. Bosnië, Servië en Montenegro willen lid worden van de Europese Unie, maar milieubescherming is een voorwaarde voor lidmaatschap: zonder structurele maatregelen dreigt het doel naar achteren geschoven te worden.
Volgens de activisten bestaan er oplossingen: illegale stortplaatsen in kaart brengen, camera's en slagbomen installeren in de verschillende gemeenten om afval tegen te houden voordat het de Drina bereikt. Vandaag belandt het teruggewonnen afval echter op de plaatselijke stortplaats, waar het langzaam verbrandt en giftige deeltjes in de lucht uitstoot - een 'vicieuze cirkel' die de stad blijft vervuilen.
(©GreenMe.it 2026/Managing Editor: Martina Ribeiro - The Press Junction/Illustratie: ©Xianyu hao via Unsplash)