Van spiraaltje tot pil: waar in de EU is anticonceptie het makkelijkst verkrijgbaar?

©The Now Time via Unsplash

Hoewel de toegang tot effectieve en betaalbare anticonceptie in Europa nog altijd ongelijk is, zien deskundigen wel een algemene verbetering op het continent.

Onzekerheid troef eind 2025 over voor miljoenen dollars aan anticonceptiemiddelen die in Europa waren opgeslagen — klemgezet tussen tegenstrijdige verklaringen van de Verenigde Staten en de Vlaamse regering — legde een dieperliggend probleem bloot: toegang tot moderne, effectieve en betaalbare anticonceptie is binnen de EU nog altijd ongelijk verdeeld.

De Contraception Policy Atlas 2026 van het European Parliamentary Forum for Sexual and Reproductive Rights (EPF) laat zien dat Frankrijk (97,9%), Portugal (93,8%), Luxemburg (93,3%) en België (89,8%) voor het tweede jaar op rij de lijst aanvoeren van EU-landen met de beste toegang tot anticonceptie.

Hoewel België in de top staat, daalde de score daar tussen 2025 en 2026 met 0,5 procentpunt, van 90,3% naar 89,8%.

Als we naar heel Europa kijken, staat het Verenigd Koninkrijk met 95,8% op de tweede plaats, achter Frankrijk.

Aan de andere kant van het spectrum staan Slowakije (32,2%), Hongarije (36,9%) en Polen (38,9%) onderaan de EU-ranglijst, terwijl Turkije (37,6%) en Rusland (37,8%) de onderste vijf completeren wanneer naar het continent als geheel wordt gekeken.

Ondertussen wordt in Polen sterilisatie bij mannen (vasectomie) een steeds populairdere vorm van permanente anticonceptie.

Er wordt geschat dat er jaarlijks zo’n 5.000 ingrepen plaatsvinden binnen het Poolse particuliere zorgstelsel.

Een kloof tussen Oost en West

In de afgelopen vijf jaar is de algemene context rond anticonceptie in Europa sterk veranderd, onder meer door de opkomst van natalistische beleidsagenda’s en verschuivingen in de reproductieve gezondheidszorg.

Daarbovenop bestaat er een hardnekkige kloof tussen Oost- en West-Europa als het gaat om toegang tot anticonceptie.

Oost-Europese landen bevinden zich doorgaans aan de onderkant van het spectrum, door beperkend beleid en een gebrek aan ondersteuning voor toegang tot anticonceptiemiddelen.

West-Europese landen bovenaan de ranglijst bieden daarentegen anticonceptie aan in de periode na de bevalling, iets wat ontbreekt in de laag scorende Oost-Europese landen.

In de nationale zorgstelsels van 15 EU-landen worden anticonceptiemiddelen vergoed, waaronder langwerkende, omkeerbare middelen zoals spiraaltjes (IUD’s, intra-uteriene devices) en implantaten.

Slechts 10 EU-landen kennen een speciale vergoeding voor kwetsbare groepen, zoals werklozen en mensen met een laag inkomen; Denemarken, Duitsland en Italië doen dit alleen in bepaalde regio’s.

Daarnaast circuleert er online meer desinformatie, terwijl in sommige landen volgens het EPF juist evidence-based informatiebronnen actief worden geblokkeerd of verwijderd.

Online informatie over anticonceptie is beschikbaar op door de overheid ondersteunde websites in 16 EU-landen, waaronder Bulgarije, Kroatië, Letland en Zweden.

(©Euronews 2026 / Managing Editor: Benjamin Sluis - The Press Junction / Picture: ©The Now Time via Unsplash)