Ze groeven voor een windmolenpark en stuitten op een middeleeuwse tunnel die eeuwenlang verborgen was

©Thomas Réaubourg via Unsplash

Wat gebeurt er wanneer de energietransitie botst op de duizendjarige geschiedenis van een gebied? In Duitsland is bij de aanleg van een windmolenpark een geheime middeleeuwse tunnel ontdekt, verborgen onder een meer dan 6.000 jaar oud neolithisch monument. 

We bevinden ons ten oosten van Reinstedt, in de deelstaat Saksen-Anhalt. Hier voerden archeologen van het Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie Sachsen-Anhalt de gebruikelijke preventieve controles uit voorafgaand aan de installatie van de windturbines. Een routineklus, althans op het eerste gezicht. Tot de bodem een heel ander verhaal begon te vertellen.

Een 6.000 jaar oude neolithische gracht

Het eerste element dat aan het licht kwam, was een trapeziumvormige gracht uit het midden-neolithicum, toegeschreven aan de Baalbergecultuur en te dateren in het vierde millennium v.Chr. Een monumentale structuur, waarschijnlijk met een rituele of funeraire functie, op zichzelf al uitzonderlijk.

In het zuidelijke deel van het gebied merkten de archeologen, naast een ovale kuil afgedekt met een stenen plaat, een anomalie op. In eerste instantie dachten ze aan een graf. Maar toen ze dieper groeven, kwam er een smalle, lage ondergrondse doorgang tevoorschijn: een erdstall, een type middeleeuwse gang dat tot op de dag van vandaag in nevelen is gehuld.

De tunnel is ongeveer een meter hoog en tussen de 50 en 70 centimeter breed. Op sommige stukken kun je alleen voortbewegen door gebukt te lopen of zelfs kruipend. Het is geen ruimte die is ontworpen voor comfort, maar voor een heel specifiek en doelbewust gebruik.

Wat is een erdstall?

Erdstallen zijn ondergrondse gangen die in verschillende regio’s van Centraal-Europa voorkomen, vooral in Duitse en Alpengebieden. Het zijn geen mijnen. Geen traditionele crypten. Geen gewone kelders. En vooral: we beschikken niet over geschreven bronnen die hun functie met zekerheid uitleggen.

Ook in het geval van Reinstedt zijn de vondsten schaars maar veelzeggend: een hoefijzer, het skelet van een vos, enkele botten van zoogdieren en sporen van een klein vuur dat slechts korte tijd heeft gebrand. Bij de ingang wijzen enkele stenen op een bewuste afsluiting, alsof iemand de tunnel opzettelijk heeft willen verzegelen.

Voorlopige analyses plaatsen de aanleg van de tunnel tussen de 10e en de 13e eeuw, dus midden in de middeleeuwen. Het echte raadsel is echter zijn ligging: waarom juist onder een neolithisch monument een middeleeuwse onderaardse gang uitgraven?

Onderzoekers sluiten niet uit dat de plek in de middeleeuwen nog zichtbaar was en werd erkend als een oude, betekenisvolle locatie. Mogelijk werd hij gezien als een heilige, krachtige plek die opnieuw geactiveerd of hervertaald moest worden. Of misschien ging het om een tijdelijk toevluchtsoord, gebruikt in tijden van gevaar. Geen van de hypothesen is vooralsnog afdoende bewezen.

Er is één aspect dat extra aandacht verdient. Zonder de verplichte archeologische controles in het kader van de bouw van het windpark was deze middeleeuwse tunnel verborgen gebleven. 

(©LDA-LSA via GreenMe.it 2026 / Managing Editor: Martina Ribeiro - The Press Junction / Picture: ©Thomas Réaubourg via Unsplash)