Broodje gebakken van 5.300 jaar oude darminhoud van ijsmummie Ötzi

©Shubham Dhage via Unsplash

Ruim 5.000 jaar na zijn dood in de ijzige Alpen blijkt de beroemde ijsmummie Ötzi op microscopisch niveau nog verrassend “levend”. Onderzoekers van het Eurac-instituut in het Italiaanse Bolzano ontdekten in zijn lichaam immers oeroude micro-organismen, waaronder bijzondere gistsoorten. In een studie, gepubliceerd in het tijdschrift Microbiome, beschrijven ze hoe deze microben de tand des tijds hebben doorstaan, en zelfs opnieuw tot leven konden worden gewekt.

Vrieskou was godsgeschenk

Ötzi, die zo’n 5300 jaar geleden om het leven kwam door een pijl in zijn rug, bleef uitzonderlijk goed bewaard dankzij de constante vrieskou. Sinds zijn ontdekking in 1991 biedt zijn lichaam wetenschappers een unieke inkijk in het leven van de prehistorische mens. Het recente onderzoek richtte zich op zijn microbioom: de verzameling bacteriën en schimmels in en op het lichaam.

Ötzi blijft verbazen

Tot hun verrassing troffen de onderzoekers vier verschillende giststammen aan in Ötzi’s darmen, op zijn huid en in het smeltwater van de mummie. Deze gisten zijn aangepast aan extreme kou en komen normaal alleen voor in omgevingen zoals hooggebergten en Antarctica. Vermoedelijk zijn ze pas na zijn dood in zijn lichaam terechtgekomen, waar ze hem als het ware duizenden jaren hebben “vergezeld”.

De wetenschappers slaagden erin de oeroude gist opnieuw te kweken in het laboratorium. Dat leidde tot een opvallend experiment: brood bakken met prehistorische gist. Hoewel het rijsproces aanvankelijk moeizaam verliep, resulteerde drie maanden van experimenten uiteindelijk in een geslaagd zuurdesembrood. Volgens hoofdonderzoeker Mohamed Sarhan was het resultaat zelfs “fantastisch”.

Smakelijk?!

De toepassingen van deze ontdekking reiken mogelijk verder dan een culinair experiment. De gist blijkt namelijk in staat om fenol af te breken, een chemische stof die vroeger werd gebruikt om de mummie te conserveren en die ook voorkomt als vervuilende stof in het milieu. Dit opent perspectieven voor milieutoepassingen.

Daarnaast bracht de analyse ook een zeldzame darmbacterie aan het licht die vrijwel verdwenen is bij mensen in geïndustrialiseerde samenlevingen, maar nog voorkomt bij bepaalde bevolkingsgroepen in Afrika en Zuid-Amerika.